ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਲਪਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਹਰ ਕਲਪਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰਜਣਹਾਰ, ਉਹ ਅਦ੍ਰਸ਼, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਹੈ। ਏ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਨਵ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਜਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਉਹ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਸੰਜਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇਹ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਤਪ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੂਪ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਮਰਾ ਨਹੀਂ," ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਕਿਰਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੇਰੇ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੂਰਜ ਨੇ, ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ: ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ। ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੱਧਦੇਵ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਜੜਵਾ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੂਪ-ਸमान ਛਾਇਆ ਬਣਾਈ। ਉਹ ਛਾਇਆ, ਜੋ ਮਾਯਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਜਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਖੜੀ ਹਾਂ।" ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿਣਾ। ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਮੇਰੀ ਹਨ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣਾ।" ਛਾਇਆ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਾਵੋ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ।" ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਲਜਜਤ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਡਾਂਟ ਸੁਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੁਪਾ ਕੇ, ਘੋੜੀ ਬਣ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਘਾਹ ਚਰਣ ਲੱਗੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ, ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵੱਡੇ ਮਨੁ ਵਰਗਾ ਹੈ," ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਵਰਨੀ ਪਿਆ। ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ; ਸੰਜਨਾ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ; ਮਨੁ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਪਰ ਯਮ ਨੇ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਬਾਲਕਪਨ ਵਿੱਚ, ਯਮ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਬਿਨਾ ਨਤੀਜੇ ਜਾਣਦੇ। ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਵਰਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ," ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ। ਯਮ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਸੰਜਨਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਹਟਾ ਦਿਓ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ, ਵਿਵਸਵਤ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਠਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ।" "ਚਾਹੇ ਬਾਲਕਪਨ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਮੋਹ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਢਿੱਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।" "ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ; ਕੀੜੇ ਤੇਰੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਾਵਣਗੇ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੱਚ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਸ਼ਾਪ ਹਟਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਂਗਾ।" ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਉਂ, ਤੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?" ਉਹ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ; ਪਰ ਵਿਵਸਵਤ ਨੇ, ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਸੱਚਾਈ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨ ਜੋੜਿਆ। ਉਹ, ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ, ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਵਿਵਸਵਤ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਲਪਕਦੀਆਂ ਲਪਕਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।