ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ 'ਫਟ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਾਘਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਚਕ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ 'ਓਮ' ਅੱਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਅਨਾਦਿ, ਕਮਲ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਵੋਚ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਅਨਾਦਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਹਾ ਯੋਗੀ, ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਵਿਚਾਰ-ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕਮਲ-ਰੂਪ ਆਸਨ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਇੱਥੇ ਟਿਕੋ।" ਫਿਰ, "ਓਮ, ਹੇ ਪਦਮਨਾਭ, ਅਨਾਦਿ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਮਹਾ-ਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਧੁ-ਮਿਸ਼੍ਰਣ, ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼, ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਮੈਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਪਾਣੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਚਮਨ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਹਵਾ ਹੋ; ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਸਤ੍ਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਚਲ-ਚਲਨ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾ ਲਵੋ।" "ਫ਼ਿਰ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਤੇ ਸਾਮ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਪਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ-ਜਨਮ, ਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਗੰਢ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਨੇਊ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਭੁਜਾਂ ਦੇਵੀ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਸੂਰਜ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਣ।" "ਇਹ ਧੂਪ, ਜੰਗਲ-ਵਿਰਖਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋ—ਇਹ ਦੀਵਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਛੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਪੂਰਬੀ ਪੰਖੜੀ ਤੇ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ, ਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਪੰਖੜੀ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਾਹ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ, ਨਰਸਿੰਹ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ, ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅੱਠ-ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਰੁੜ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਚਕ੍ਰ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੰਖ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਗਦਾ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੂਣੀਰ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤਲਵਾਰ; ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼੍ਰੀ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਪੁਸ਼ਟੀ; ਸਾਹਮਣੇ ਵਨਮਾਲਾ, ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ; ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੌਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਯਮ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ, ਈਸ਼ਾਨ, ਅਨੰਤ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਤੰਤ੍ਰਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਤੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਇਸ ਰੀਤ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਵਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਮ, ਜੋ 'ਓਮ' ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਨਮਸ' ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੀ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮুদ্রਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਾਲਾ ਮੁਢਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਵਿਧੀ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਠਾਈ, ਅੱਠ, ਜਾਂ ਸੌ-ਅੱਠ ਵਾਰ, ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ, ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ, ਗਦਾ, ਗਰੁੜ, ਚਕ੍ਰ, ਤਲਵਾਰ, ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ—ਇਹ ਅੱਠ ਮুদ্রਾਵਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। "ਜਾ, ਜਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼, ਉੱਚਤਮ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾ ਉੱਚਤਮ ਆਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਮੁਢਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪੂਜਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਹੀ ਢੰਗ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋ, ਹੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਅਚੁਤ ਦੇ ਪਿਆਰੇ।