ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀਆਂ ਬਤਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ-ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਸੁੱਧ ਅਤੇ ਸਾਫ ਥਾਂ ਤੇ ਹੀ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜੇ ਜਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਫਲ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਅਟਲ ਨਿਵਾਸ ਧਰਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਪਿਤਰ-ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅਰਪਣ ਕਰਨ। ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਦੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਲ-ਤਰਪਣ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਪਸਾਰ ਕੇ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਨੇ ਸਹੀ-ਸਲਾਮਤ ਹੋਣ, ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਜਲ ਚੁੰਘ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਚੌਕੋਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਨਗਰੀ ਦੀ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਵਿਚ ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਥੇ, ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਅਠ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਦਿਲ ਵਿੱਚ ‘ਅ’ ਅੱਖਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਚੱਕਰ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਜਲਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੋਚੋ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ‘ਰਾ’ ਅੱਖਰ ਚੰਦ੍ਰਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਟੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ‘ਰਾ’ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੋਚੋ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅੱਠ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਖੁਦ ਉੱਤੇ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਚਾਰ ਵਿਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ‘ਓਮ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਵੀ ਤੱਤ ਦਾ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ। ‘ਨ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਦਾ, ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ; ‘ਮੋ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਕਾਲ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ। ‘ਨ’ ਸਰਵ-ਬੀਜ, ਸੱਜੀ ਪਾਸੇ; ‘ਰਾ’, ਜੋ ਅੱਗ ਤੱਤ ਦਾ ਹੈ, ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ; ‘ਯ’, ਜੋ ਵਾਯੂ ਤੱਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ; ‘ਨ’ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ; ਇਹ ‘ਯ’ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਰੱਖੋ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ, ਪਿੱਛੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਮਧੁਸੂਦਨ; ਉੱਤੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਹੇਠਾਂ ਵਰਾਹ, ਅਤੇ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮਾਧਵ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਖਲੋਤਾ, ਜਾਗਦਾ ਜਾਂ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਨਰਸਿੰਹਾ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਜੋੜ ਕੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ‘ਫਟ’ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਮੇਤ, ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ, ਦਿਲ ਨੂੰ ‘ਓਮ’ ਅੱਖਰ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਨੋ, ਜੋ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅੱਠ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉੱਚਤ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਬਾਰਾਂ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਦਾ-ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਬਾਹਰ ਰੱਖੋ। ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ, ਅਚਿੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰੋ। ਉਸ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਮਲ-ਰੂਪੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸੋ। ਫਿਰ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: "ਓਮ, ਹੇ ਪਦਮਨਾਭ, ਸਦਾ-ਸਥਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ ਸਵੀਕਾਰੋ।" "ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਮਧੁ-ਮਿਸ਼੍ਰਣ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" "ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ-ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਜਲ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਲ, ਧਰਤੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਹੋ; ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਸਤ੍ਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯਤਾ ਅਤੇ ਯਜ్ఞ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਸੁਗੰਧ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੋ।" "ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰੈ-ਰੂਪ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਗੰਠ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਨੇਊ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਮਾਧਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਗ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹਨ।" "ਇਹ ਧੂਪ, ਜੋ ਵਣਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧੀ ਸਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸਵੀਕਾਰੋ।" "ਤੁਹਾਡੀ ਜੋਤਿ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਜੋਤਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਹੋ—ਇਹ ਦੀਵਾ ਸਵੀਕਾਰੋ।" "ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਂ ਚੌਥੇ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਦੇ, ਛੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਭੋਜਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਗਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਕਮਲ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੱਖਣੀ ਉੱਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਉੱਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਪਾਸਕ ਨੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਹਰ ਕੜੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।