ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਹੈ, 108 ਵਾਰ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਚਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਲਾਮੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਵਾਧਿਆਇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਵੱਖਰੇ ਕਰਕੇ, ਤਿਲ ਮਿਲੇ ਜਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਾਧ ਜਾਂ ਅਗਨਿ-ਆਹੁਤੀ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤਰਪਣ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਨਾਲ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਉਪਰੋਂ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ‘ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ’ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਗਿਆਨ ਵਸ਼, ਤਿਲ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਵਜ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਮੜੀ, ਮਾਸ, ਲਹੂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲਹੂ ਹੀ ਜਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਜਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖੁਦ ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਲ ਕਿਸੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਉਹ ਜਲ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ; ਉਹ ਨਿਰਥਕ ਹੈ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਜਲ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਲ ਨੂੰ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ; ਜਲ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਅਫਲਤੂ ਹੈ। ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਵਾਸਥੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦੇਵੇ। ਜਿਹੜੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਖਰ ਧਰਤੀ ‘ਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮੰਤਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਤੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਚੌਕੋਣੀ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਸੋਹਣੀ, ਹੱਥ ਜਿੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਦੀ ਚਿਨ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਪਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਕਮਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਅਜਨਮੀ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਅੱਠ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ‘ਅ’ ਅੱਖਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਹੋਏ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ‘ਰਾ’ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਦੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ‘ਰਾ’ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਹਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਣਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਠ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਯੋਗਕਰਤਾ ਪੰਜਵੀਂ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਚਾਰ ਉਤਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਸਾਰੇ ਰੂਟ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਂਗਲੀਆਂ ‘ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ‘ਓਮ’ ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੱਤ ਦਾ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਪੈਰ ‘ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਨਾ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਦਾ, ਸੱਜੇ ਪੈਰ ‘ਤੇ; ‘ਮੋ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਕਾਲ ਹੈ, ਖੱਬੇ ਕਮਰ ‘ਤੇ; ‘ਨਾ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਸਰਵ-ਬੀਜ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ; ‘ਰਾ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਅੱਗ ਹੈ, ਨਾਭੀ ‘ਤੇ; ‘ਯਾ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ; ‘ਨਾ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਸੱਜੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ; ਤੇ ‘ਯਾ’ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਸਿਰ ‘ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਕੇਸ਼ਵ ਪਿੱਛੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ। ਉਪਰ ਵੈਕੁੰਠ ਹੈ, ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਰਾ੍ਹਾ; ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ‘ਚ ਮਾਧਵ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਤੁਰਦੇ, ਖੜੇ, ਜਾਗਦੇ ਜਾਂ ਸੋਦੇ ਹੋਏ, ਨਰਸਿੰਹਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ‘ਫਟ’ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਾਘਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ‘ਓਮ’ ਅੱਖਰ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਿਕਰਪ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਤੇ ਜਗਮਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਅੱਠ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖਣਾ; ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਜੋੜੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ; ਫਿਰ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਪਰਿਕਰਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ। ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ, ਸਦਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ, ਮਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਮੰਤਰਿਤ ਕਰਨਾ। ਉਤਮ ਆਸਨ ਤੇ, ਕਮਲ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ‘ਤੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, “ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਇਥੇ ਰਹੋ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮੰਤਰਿਤ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ, “ਓਮ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਦਮਨਾਭ, ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਅਤੇ, “ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਧੁ-ਮਿਸ਼ਰਣ, ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਰਮ-ਪੁਰਸ਼, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀਕਰਤਾ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ, ਆਹੁਤੀਆਂ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਧਤਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮੂਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।