ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਚਾਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਵਰਣ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ: ਰਾਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਆਸ, ਅਤਰੀ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਦ੍ਰੌਣੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੌਤਮ, ਅਜਰ, ਗੌਤਮ ਨਾਮਕ ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਗਾਲਵ, ਔਰਵ ਅਤੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਵੀ ਹੋਣਗੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣਗੀਆਂ: ਵੈਰੀ, ਆਧਵਰੀ, ਸ਼ਮਨ, ਧ੍ਰਿਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸੁ। ਅਰਿਸ਼ਟ, ਅਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਵਾਜੀ ਅਤੇ ਸੁਮਤੀ ਵੀ ਸਾਵਰਣ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣਗੇ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਠ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਪੰਜ ਸਾਵਰਣ ਮਨੁ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਇੱਕ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮੇਰੁਸਾਵਰਣਯ ਬਣੇ, ਉਹ ਦੱਖ ਦੇ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੌਤਰ ਹਨ। ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਰੁਚਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੌਚੀ, ਮਨੁ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਭੂਤੀ ਤੋਂ ਰੁਚਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੌਤੀ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਸੱਤ ਮਨੁ, ਜੋ ਅਜੇ ਆਉਣੇ ਹਨ, ਇਸ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁ, ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੇ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਲਯ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤਰ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਚਕ੍ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਚਕ੍ਰ ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਆਦਿਕ ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਮਨੁ ਅੰਤਰ" ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਮਨੁ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਲੋਕਪਾਲ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਦੇ ਵੀ, ਸੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲਯ, ਅਤੇ ਮਨੁਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਲਯ, ਇਹ ਸਭ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜਿਹੜੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਲਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਨਾਦਿ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੀ, ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਰੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਆਰੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਯੁਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਰਹੀ। ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਅਤੇ ਤੇਜ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜਸਤਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਖਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਮਨਪਸੰਦ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਮਰਾ ਨਹੀਂ," ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਕਿਹਾ। ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ ਦੀ ਜੋਤਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੀਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਾੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ: ਇੱਕ ਧੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਵਿਵਸ੍ਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਰੱਧਦੇਵ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ, ਦੋਹਾਂ ਜੁੜਵਾ, ਵੀ ਜਨਮੇ। ਵਿਵਸ੍ਵਤ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਜਨਾ, ਜੋ ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੂਪ-ਸਮਾਨ ਛਾਇਆ ਰਚੀ। ਉਹ ਛਾਇਆ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਸੀ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵੀਂ, ਛਾਇਆ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ। ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੀਂ।" ਛਾਇਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਕੇਸੋਂ ਤੋਂ ਨਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਜਾਓ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਜਨਾ ਨੇ ਸਾਵਰਣਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਲਜਜਿਤ ਅਤੇ ਤਪਸ਼ੀਲ ਸੰਜਨਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।