ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਭਗਵਤ ਦੇ ਮੱਤ-ਵਾਦ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਓਥੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਣਗੇ। ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਇਹ ਲਿੰਗ ਪੂਜਾ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ। "ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਓ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਧਾਮ ਵਿਚ ਵੱਸੋਗੇ।" "ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ—ਇੱਕ ਹੀ ਤੱਤ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼-ਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਹਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਬਣਾਓ। ਇੱਥੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨਾਮਕ ਸਰੋਵਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਸਰੋਵਰ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਭਵਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬੇਹੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਚਾਓ।" "ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ।" ਨਾਭੀ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਨਾਨ ਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਗ੍ਰਭਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਮਾਰਕੰਡੇਯੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਘੋਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ: "ਹੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਚੰਦ੍ਰਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਯੋਗ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਮਦੂਧ ਵਟ (ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਵਟ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਵਟ-ਵૃਖਸ਼ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: "ਓਮ, ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਹਾ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਮਹਾ ਰਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਵਟ-ਵૃਖਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੂੰ ਸਦਾ ਅਮਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਵਟ-ਵૃਖਸ਼, ਹਰੀ ਦਾ ਆਸਥਾਨ। ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ, ਹੇ ਕਾਮਦੂਧ ਵਟ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਟ-ਵૃਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਜੁਣੀ ਚਮੜੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਟ-ਵૃਖਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਪਰਮ ਰੂਪ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਵਟ-ਵૃਖਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਟ-ਵૃਖਸ਼, ਗਰੁੜ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। "ਹੇ ਹਲਧਰੀ ਰਾਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮుసਲਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਰੇਵਤੀ ਪਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਭਗਤਵਤਸਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪ੍ਰਲੰਬ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਚੰਨਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣ, ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਹਲਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਜਦ ਪੂਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਲਭ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਲਿਨ (ਸੰਕਰਸ਼ਣ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਸਰੋਵਰ, ਵਟ-ਵૃਖਸ਼, ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸ਼ਦ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।