ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਅਰਥ ਗਈ, ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ—all ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ," ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇਸ ਸੋਹਣੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਖੁਦ ਵਿਹੜੇ ਤੇ ਸੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਤਪस्वੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਚੱਕਰਾਏ ਹੋਏ, ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲੱਭਦਾ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਬਾਲਕ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਤਪस्वੀ ਉਸ ਵੱਲ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਵੀ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਤਪस्वੀ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਪੈਰ ਪਾਇਆ, ਤਾਂ ਬਾਲਕ, ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਗੰਭੀਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, "ਬਾਲਕ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਵਿਆਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪस्वੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਬਾਲਕ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਲੂਣ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਘਿਉ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੰਬੂ, ਪਲਕਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਵੀਪ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌੰਚ, ਸ਼ਾਕ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੇਖੇ, ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਚੋਟੀਅਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਬਾਘ, ਸਿੰਘ, ਸੂਰ, ਚੌਰੀ-ਬਲਦ, ਭੈਂਸਾਂ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਬੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੁਹਾਵਣਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਤਪਸਵੀ, ਯਕਸ਼, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣੇ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਨਿਸ਼ਾਧ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਸ਼੍ਵੇਤ, ਦੁਰਧਰ, ਨੀਲ, ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ ਮਹੇੰਦ੍ਰ, ਮਲਯ, ਵਿਂਧ੍ਯ, ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ, ਅਰਬੁਦ, ਸਹਯ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ, ਮੈਨਾਕ ਤੇ ਵਕ੍ਰਪર્વਤ ਆਦਿ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਧਰਤੀ-ਧਾਰੀ ਪਹਾੜ, ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਵੇਖ ਲਏ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਪਾਂਚਾਲ, ਮਤਸ੍ਯ, ਮਦ੍ਰ, ਕੇਕਯ, ਬਾਹਲਿਕ, ਸ਼ੂਰਸੈਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਤੰਗਣ ਤੇ ਖਸ ਆਦਿ ਖੇਤਰ ਵੇਖੇ। ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਕਿਰਾਤ, ਕੁੰਡਲ-ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਚੁੱਟੜ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਨ, ਬੰਦਰ, ਸਿੰਘ, ਸੂਰ, ਲੱਕੜਬੱਗੇ, ਖਰਗੋਸ਼, ਹਾਥੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ, ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ, ਵਪਾਰ ਤੇ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤੇ, ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਨਾਗ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਸਿੰਹਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪੇਟ ਵਿਚ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਵਧੇਰੇ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੱਕ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਚਲ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਲੋਕ, ਅੰਤਰੀਕਸ਼, ਸੁਰਗ ਲੋਕ, ਮਹਰ, ਜਨਸ, ਤਪ, ਸਤ੍ਯ, ਅਤਲ ਤੇ ਵਿਤਲ ਲੋਕ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਪਾਤਾਲ, ਸੁਤਲ, ਵਿਤਲ, ਰਸਾਤਲ, ਮਹਾਤਲ ਤੇ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਅੰਡਾ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪੇਟ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ-ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਕਾਇਮ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਲੱਭ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ, ਵਾਯੂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਵਟ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਸੋਫਾ ਵਰਗੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਕੰਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਤੇ ਅਸਮਝ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, "ਬਾਲਕ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ? ਉੱਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖਿਆ?" "ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।" ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ।