ਹੇ ਸਾਧੂਜਨੋ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ, ਉਹ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇधर-ਉਧਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗਾ। ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਚਾਅ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ—ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ‘ਸ਼ੇਰ’ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹੈਂ; ਆ, ਆ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ।” ਉਹ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਹਾ, “ਡਰ ਮਤ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈਂ।” ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ?” “ਇਹ ਵਿਹਾਰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੈਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਨੀਅਤ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ‘ਮਾਰਕੰਡੇਯ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਅੰਤ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ: “ਕੀ ਇਹ ਮੈਂ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਭ੍ਰਮ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?” ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ।” ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਲਈ ਗਿਆ, ਮਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ; ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਵੱਡੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਇੱਕ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਅਜੋਕੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਦਿਵਿਆ ਖਟ ਵੇਖੀ। ਉਹ ਖਟ ਵੱਜਰ ਅਤੇ ਬੈਰਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀ, ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਅਤੇ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਦਰਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਜੋਕੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਖਟ ਉੱਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਬੱਚੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ‘ਵਨਮਾਲਾ’ ਨਾਲ ਸਜੀ ਸੀ, ਦਿਵਿਆ ਕੰਨ-ਫੁੱਲ, ਗਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹਾਰ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਖੜ-ਖੜ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੇ। “ਹਾਏ! ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਇਹ ਬੱਚਾ ਇਕੱਲਾ ਕਿਵੇਂ ਖੜਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਡਰ-ਰਹਿਤ?” ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਰਾਣੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ। “ਵੇਰਥ ਹੈ ਮੇਰੀ ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵੇਰਥ ਮੇਰਾ ਗਿਆਨ, ਵੇਰਥ ਮੇਰੇ ਕਰਮ; ਵੇਰਥ ਮੇਰੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਅਤੇ ਵੇਰਥ ਮੇਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵੀ।” “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੌਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਬੱਚਾ ਖਟ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ, ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਐਸਾ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਬੱਚਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਸਕਰਾ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਬਦਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ: “ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹੈ; ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਰਾਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।” ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਹੈਰਾਨ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਖੁੱਲੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਕਈ ਜਨ-ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੂਣ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਮੁੰਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੰਬੂ, ਪਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੋਟੀਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ, ਅਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਈ ਅਜੋਕੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਸ਼ੇਰ, ਬਬਬਰ, ਸੂਅਰ, ਚੌਰੀ-ਬੈਲ, ਭੈਸ, ਹਾਥੀ, ਹਿਰਨ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦਮਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵਿਆ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਨਿਸ਼ਧ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਸ਼ਵੇਤ, ਦੁਧਰਾ, ਨੀਲਾ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਂਦਰ, ਮਲਯਾ, ਵਿਂਧਿਆ, ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਾ, ਅਰਬੁਦਾ, ਸਹਿਆ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ, ਮੈਨਾਕਾ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰਪर्वਤ ਪਹਾੜ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜੀਆਂ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਪਾਂਚਾਲ, ਮਤਸਿਆ, ਮਦਰਾ, ਕੇਕਯਾ, ਬਾਹਲੀਕ, ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਤੰਗਣ, ਅਤੇ ਖਸ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕ, ਕਿਰਾਟ, ਕੰਨ-ਫੁੱਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਰੇਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਚੁਕੜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚੁਕੜੇ ਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ, ਪਹਾੜ, ਜਾਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਿਆ।