ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਮਹਾ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਟ ਵਰਖ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ, ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ, ਉਸ ਵਟ ਵਰਖ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਵਟ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਥੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਡਰ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਅੰਗਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਆਗਮਨ, ਨਾ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਗਰਜ। ਫਿਰ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹ ਬੱਦਲ ਉਠੇ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਦਭੁਤ ਦਿਸ਼ਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਨੀਲੇ ਕਵਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹ, ਕੁਝ ਚਿੱਟੇ ਕਵਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਪਰਾਗ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਪੀਲੇ ਵਰਖ਼ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ। ਕੁਝ ਹਰੇ ਘਾਸ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਕਵਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਂਗ। ਕੁਝ ਬੱਦਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਏ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਕੁਝ ਕਾਲੀ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੰਨਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਗਰਜ ਨਾਲ ਉੱਠੇ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਵਰਖ਼ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵੀ ਢੱਕ ਗਈ। ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਫਿਰ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਬੱਦਲ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ। ਉੱਚੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਵਰਖ਼ ਰਹੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀ, ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਤਾ; ਫਿਰ ਬੱਦਲ ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰਲਯ ਵਿੱਚ ਛਾਏ ਰਹੇ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਪਹਾੜ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ; ਹਰ ਪਾਸੇ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਗਏ। ਹਵਾ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਉੱਡ ਗਏ; ਫਿਰ, ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਹਵਾ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਰੋਕ ਲਈ। ਜਿਹੜਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਦਿ ਕਵਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਸੁੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ ਕੇ, ਉਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਨਾ ਵਟ ਵਰਖ਼, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਸੂਰਜ ਦਿਸੇ। ਉਥੇ ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਸੱਪ—ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ, ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਦੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਹ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ; ਉਹ ਪੀੜਤ ਰਿਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। “ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ; ਆ, ਆ ਜਲਦੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ।” “ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ; ਹੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। “ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਮਖੌਲ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ?” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੈਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” “ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ, ਡਰਾਉਣੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਅੰਤ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ: “ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭ੍ਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?” ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਗਿਆ: “ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਵਾਂਗਾ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ।” ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਲਈ, ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡਾ ਵਟ ਵਰਖ਼ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਵਟ ਦੇ ਇਕ ਡਾਲੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵ੍ਯ ਖਟ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਖਟ ਵਜਰ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਣਕਿਆਂ ਤੇ ਮੋਤੀ, ਪਦਮਰਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਸਨ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ। ਉਹ ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ, ਅੱਖਾਂ ਕਵਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਸੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੰਨ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਮੋਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਲ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। “ਹੇ! ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਬਿਨਾ ਡਰ ਖੜਾ ਹੈ?” ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।