ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਮ ਪ੍ਰਜਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤਪੱਸਵੀ ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਸਭ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੋਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਐਸਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਯਜਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੰਦਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇੰਦਰਦਿਉਮਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਵਾਈਆਂ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਇ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ? ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।" ਉਸ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਉਚਿਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦਿਉਮਨ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ, "ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਕ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਾਂ?" ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਐਨੀ ਵਧ ਗਈ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ। ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰਸ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਨਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਹੀ ਸੰਗੀਤ, ਸੁਗੰਧ, ਗੀਤ ਜਾਂ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈ ਸਕਿਆ। ਨਾ ਹੀ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਕੀਮਤੀ ਨੀਲਮ, ਮਾਣਕ, ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਨ ਲੱਗਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਸੋਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ: "ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੱਥਰ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਵਿੱਚੋਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ, ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰੇ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ, ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: "ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਮੋਖ ਦੇ ਦਾਤਾ! ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸੁਤ-ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਰਗਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ! ਸੁਵਰਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਮਕਰਧਵਜ, ਰਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ! ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ! ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ, ਅਨਿਰੁੱਧ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਨਾਰਾਯਣ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ, ਹਲਧਾਰੀ, ਚਤੁਰਾਨਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ! ਮੈਨੂੰ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਸਭ ਦੇ ਪੂਰਵਜ! ਘਨੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ, ਵਿਸ਼ਣੂ! ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਪ੍ਰਲਯ-ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਰੂਪ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨਰਸਿੰਘ! ਤਪਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠਾਇਆ, ਵੈਸੇ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਵਰਾਹ, ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਬਲਦੇਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਗ ਗਰੁੜ ਆਦਿਕ ਹਨ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ, ਕੇਸ਼ਵ ਆਦਿਕ, ਅਤੇ ਅਚੁਤ ਵੀ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਵਰ ਦਿਓ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਆਦਿਕ ਰੂਪ, ਜੋ ਉਪਾਸਨਾ ਵਾਸਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੋ। ਅੰਤਤ: ਤੁਸੀਂ ਅਦਵੈਤ ਹੋ; ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਪਚਾਰਕ ਹਨ। ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਵੈਤ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਚੇਤਨ, ਨਿਰਮਲ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਰੂਪ, ਅਸਤਿਤਵ ਜਾਂ ਅਨਾਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਿਰਗੁਣ, ਅਚਲ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਸਭ ਉਪਾਧੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਸਤ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਰੂਪ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਰ ਰੂਪ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ, ਗਦਾ, ਮਕੁਟ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਰੂਪ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਲੋਕ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਾਤਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ! ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ; ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਦਇਆ ਕਰੋ, ਮਧੁਸੂਦਨ! ਬੁੱਢੇਪੇ, ਰੋਗ, ਦੁੱਖ-ਸੁਖ, ਮੋਹ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਡਰਾਉਣੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਦੇ ਭੰਵਰੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਸੋਗ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਸਥਿਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਡੁਬੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦਿਉਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।