ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦੂਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਊ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਧੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪাত্র ਸੀ, ਯਮ ਮਹਾਬਲੀ ਬੱਝਾ ਸੀ, ਅੰਤਕਾ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਤਕਸ਼ਕਾ ਬੱਝਾ ਸੀ, ਅਲਾਬੂ ਪਾਤ੍ਰ ਸੀ, ਏਰਾਵਤ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਿਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਮਿੱਠਾ ਗਊਪਾਲਕ ਸੀ, ਵਿਰੋਚਨ ਬੱਝਾ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਮਾਇਆ ਸਵਭਾਵ ਦਾ ਸੀ। ਯਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਮਹਾਬਲੀ ਬੱਝਾ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚ ਸੁਮਾਲੀ ਬੱਝਾ ਸੀ, ਦੁੱਧ ਲਹੂ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗਾ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਾਤ੍ਰ ਖੋਪੜੀ ਸੀ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਲਈ ਚਿਤਰਰਥ ਬੱਝਾ, ਪਾਤ੍ਰ ਕਮਲ, ਸੁਰੁਚਿ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਸੁਗੰਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਪਾਤ੍ਰ ਪਥਰ ਦਾ, ਦੁੱਧ ਕੀਮਤੀ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨ, ਹਿਮਵਾਨ ਬੱਝਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ। ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਲੱਖਾ ਬੱਝਾ, ਫੁੱਲਦਾ ਸ਼ਾਲਾ ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਾ, ਪਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਕਟੇ, ਜਲੇ ਜਾਂ ਮੁੜ ਉੱਗੇ ਅੰਕੁਰ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਰਚੀਤਾ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਨੀਂਹ ਤੇ ਜਣਨੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਆਪ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਊ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਫਸਲ ਉੱਗੀ; ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੈਦਿਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ, ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਬਣਾਇਆ। ਵੈਨਯਾ ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਐਸੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਿਥੂ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਸੱਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥੂ ਵੈਨਯਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਿਥੂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਯੋਧਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਥੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਜੋ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਵਪਾਰੀ ਵੈਸ਼, ਜੋ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਿਥੂ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਿਥੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੱਝਿਆਂ, ਦੁੱਧ ਕੱੜਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਚਕ੍ਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਮਨੂ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਖੇਪ ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲਾ ਮਨੂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ, ਫਿਰ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼, ਉੱਤਮ, ਤਾਮਸ, ਰੈਵਤ, ਅਤੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੂ ਹੁਣ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਵਰਣੀ, ਰੈਭਯ ਅਤੇ ਰੌਚਿਆਸ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੁਸਾਵਰਣਿਆ—ਚਾਰ ਮਨੂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ, ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਇਹ ਮਨੂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸੰਘ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪੁਲਹ, ਕਰਤੂ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ—ਇਹ ਸੱਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ: ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਆਗਨਿਬਾਹੁ, ਮੇਧਿਆ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਅਤੇ ਵਾਸੁ। ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵਿਆ, ਸਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪੁਤ੍ਰਸੰਜ्ञਕ—ਇਹ ਦਸ ਮਹਾਨ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਹੈ; ਔਰਵਾ (ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਸਤੰਭਾ, ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਣ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਦੱਤਾ, ਅਤ੍ਰੀ, ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਯੂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿਚ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਹਵਿਘਨਾ, ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋਤਿਰ, ਆਪਾ, ਅਤੇ ਮੂਰਤੀ। ਪ੍ਰਤੀਤਾ, ਨਭਸਿਆ, ਨਭਾ, ਅਤੇ ਊਰਜਾ—ਇਹ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ, ਜੋ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਇਹ ਦੂਜਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੀਜਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸਿਸ਼ਠਾ ਹਨ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਊਰਜਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਉੱਤਮਾ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਨੂ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ: ਈਸ਼, ਊਰਜਾ, ਤਨੂਰਜਾ, ਮਧੁਰ, ਮਾਧਵ, ਸ਼ੁਚੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸਹ, ਨਭਸਿਆ, ਨਭਾ, ਅਤੇ ਭਾਨਵਾ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਕਥਾ ਵਿਚ ਧਰਤੀ, ਜੀਵ, ਮਨੂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।