ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਸੱਪ—all dissolved ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਹਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਗਵਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ। ਫਿਰ, ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੰਜ ਤਤਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਬਣਾਏ। ਹਰੇਕ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਸੁੱਖਮ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਣਮ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਚਲ—ਸਭ ਰਚੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪ੍ਰਜਾ ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਿਤਰ, ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਨਸਾਨ, ਵਾਂਦਰ, ਸ਼ੇਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀ, ਜਿਹੜੇ ਜਣਨੀ, ਅੰਡੇ, ਪਸੀਨੇ ਜਾਂ ਵਿਭਾਜਨ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਰਣ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਛੂਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਬਣਾਏ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹੈ—ਘਾਹ, ਝਾੜੀਆਂ, ਚਿਟੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਚਲ, ਰਚਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਸਤਰੀ ਬਣਾਈ, ਇਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਜੀਵ—ਹੇਠਲੇ, ਮੱਧਮ ਅਤੇ ਉੱਚੇ—ਸੰਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਵਤਾ, ਜਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸੀ ਵੇਲੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਜਲ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਆਸਨ, ਪੈਰ-ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵਿਰਿੰਚੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਉਸ ਕਮਲ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੈਥੋਂ ਇਹ ਧਿਆਨ ਕਿਉਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ?" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ—ਯਗ, ਦਾਨ, ਵਰਤ—ਇਹ ਹਨ।" "ਯੋਗ, ਸਚ, ਤਪ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥ—ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਗ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸਥਾਨ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਮੈਂ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦੁਲਭ ਸਥਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਧੰਨਵੰਤ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਗਊਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਲਈ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨਯ ਹੈ, ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਥੋਂ ਹੀ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ-ਰਾਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।" "ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਅਸੁਰ, ਦਾਨਵ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਨਾਗ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ; ਉਥੇ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਦੱਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ।" "ਜੋ ਕੋਈ, ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲਯ ਵਿਚ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਬੋਹੜ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?" "ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਤਰ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ; ਉਹ ਥਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਉਥੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਲੋਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਉਥੋਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ:" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਧੰਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।" "ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ, ਅਜਨਮਾ, ਸਰਵ-ਵਿਅਾਪਕ, ਅਜੈ, ਜਨਮ ਰਹਿਤ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।" "ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ।" "ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਸਦਾ ਕਾਇਮ।" "ਉੱਚੇ-ਹੇਠੇ, ਸਭ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।" "ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਬਾਂਹਬੰਦ ਪਾਏ, ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕੜੇ ਪਾਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਚੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੱਕ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ।