ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਅਸਥਾਨ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਸਿੱਧ, ਸੁਪਰਨ, ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਗਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ, ਸਾਧ੍ਯ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਆਦਿ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਬੜੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਬਾਗ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਸਨ—ਸ਼ਾਲ, ਤਾਲ, ਪੁੰਨਾਗ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸਰਲ, ਬਰਗਦ, ਅੰਬ, ਆਮਰਾ, ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ। ਪਾਰਿਜਾਤ, ਅੰਬ, ਖਦੀਰ, ਅਣੀਪ, ਬਿਲਵ, ਕਦੰਬ, ਧਾਵ, ਖਾਦਿਰ, ਪਾਲਾਸ਼, ਸ਼ੀਰ੍ਸ਼, ਅਮਲਕ ਤੇ ਤਿੰਦੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਿੰਗਾ, ਕੋਲਾ, ਬਕੁਲ, ਲੋਧ੍ਰ, ਅਨਾਰ, ਦਾਰੁਕ, ਸਰਜ, ਕਰਨ, ਟਗਰ, ਸ਼ਿਸ਼ੀ, ਭੂਰਜ ਤੇ ਵਨੀੰਬਾ ਆਦਿ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਲਤੀ, ਯੂਥਿਕਾ, ਮੱਲੀ, ਕੁੰਦ, ਬਾਣਾ, ਕੁਰੁੰਟਕ, ਪਾਟਲ, ਅਗਸਤ੍ਯ, ਕੁਟਜ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਸਨ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਬੋਲ ਅਤੇ ਮਸਤ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਬਾਂਗਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਥਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਉਥੇ ਆਪ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਿਕ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਫਿਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਨਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਚੰਭਿਤ ਅਤੇ ਦੁਲਭ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਕੀ ਹੈ? ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?" "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ੍ਯ ਸਮਝੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹਟਾ ਸਕੇ।" ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਨਾਰਦਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਉੱਚਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੇ: "ਉਹ ਸੌਖਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਸੌਖਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਯੋਗ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕ, ਨਾਂ ਹੀ ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" "ਜਦ ਨਵਾਂ ਚੱਕਰ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਣਯੋਗ ਤੇ ਅਚਲ ਸੀ, ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਦਾਨਵ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਅਤੇ ਸੱਪ—all dissolved ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਚਾਰਯ, ਜਾਗਦਾ ਰਿਹਾ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਹਰੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹੀ ਸੀ।" "ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚੋਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਅਮਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਲੱਗੇ।" "ਸਭ ਜੀਵ—ਸਥੂਲ, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਣਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ, ਚਲਣਯੋਗ ਤੇ ਅਚਲ—ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਪਜਾਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਰਚੇ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਪਿਤਰ, ਯਕ੍ਸ਼, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਮਨੁੱਖ, ਵਾਂਦਰ, ਸਿੰਘ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀ, ਜੇੜੇ ਜਠਰ, ਅੰਡਾ, ਸ੍ਵੈਦ ਜਾਂ ਸਫੁਟ ਤੋਂ ਜੰਮੇ—ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਰਣ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਵੈਸ਼੍ਯ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ—ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਣਜਾਤ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਉਪਜਾਏ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਜੀਵਤ ਹੈ—ਘਾਹ, ਝਾੜੀਆਂ, ਚਿਊਂਟੀ—ਉਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਾਰੀ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਿਆ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਨੀਵੇਂ, ਮੱਧਮ, ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ, ਸੰਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਸਭ ਖੇਤਰ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਜਲ-ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਭੂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਵਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉੱਭਰ ਆਏ—ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ।" "ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਪੁਰੁਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਜਲ ਤੇ ਘਟਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ, ਪੈਰ-ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ, ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।" "ਵਿਰਿੰਚੀ ਨੇ, ਮਨ ਸਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?'" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ—ਯਗ੍ਯ, ਦਾਨ, ਤੇ ਵਰਤ—'" "'ਯੋਗ, ਸੱਚ, ਤਪ, ਭਗਤੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੀਰਥ—ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਢੰਗ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।