ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਕਵੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਰੁੜ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਹਾਰ, ਤਾਮਰਕਾਰੀ, ਪਿਤਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਰੇਸ਼ਮ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਕੁੰਭਕਾਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਵਿੱਚ ਲਾਠੀਆਂ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ, ਕੁਸ਼ਤੀਬਾਜ਼, ਦੂਤ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜਾਲੀਏ, ਮੂਰਤੀਕਾਰ, ਕਲਾ-ਕਾਰ, ਤੇਲ ਨਿਕਾਲਣ ਵਾਲੇ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਵੈਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚਿਕਿਤਸਕ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੈਦ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵੈਦ ਅਤੇ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਅਤੇ ਦਾਗਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਵੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਅਣਗਿਣਤ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚਲਦਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਅਚੰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਡਰਾਉਣਾ, ਬਦਲਾਂ ਵਰਗਾ, ਅਥਾਹ, ਮਕਰਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ-ਥਾਨ ਸੀ। ਮੱਛੀਆਂ, ਕਛੂਏ, ਸ਼ੰਖ, ਸੀਪ, ਮਗਰਮੱਛ, ਪੰਘੜੀਆਂ, ਸੋੰਘ, ਕੇਕੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਹਰਿ ਦਾ ਆਰਾਮ-ਥਾਨ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੋ-ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅਣਗਿਣਤ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ਰਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਣ ਦਾ ਦੰਡ, ਦਿਵ੍ਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਜਲ-ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਮ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਮਈਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ-ਮਿਣ moon ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪ੍ਰਾਪਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸਦਾ ਕਾਰਨ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਲਈ ਪੁੰਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਅਤਿ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੁੰਨਾਗ, ਸਰਲ, ਕਠਲ, ਨਾਰੀਅਲ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਨਾਗਕੇਸਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਤਾਲ, ਪੀਪਲ, ਖਜੂਰ, ਸੰਤਰੇ, ਬੀਜਾਪੂਰ, ਸ਼ਾਲ, ਅੰਬ, ਲੋਧਰ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸਨ। ਕਪਿੱਠ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਪਾਟਲ, ਅਸ਼ੋਕ, ਚੰਪਕ, ਅਨਾਰ, ਤਮਾਲ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਰੌਣਕਮਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਵਲੇ, ਬੈਲ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੁ, ਵਟ, ਖਦੀਰ, ਇੰਗੁਦੀ, ਸਪਤਪਰਣ, ਅਸ਼ਵਥ, ਅਗਸਤ, ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੇ। ਮਧੂਕ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਵਾਰਕ, ਟਿੰਡੂਕ, ਪਲਾਸ਼, ਬੈਰ, ਨੀਪ, ਨਿੰਬ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅੰਜਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਵਾਰਕ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਭਲਾਤ, ਆਵਲਾ, ਹਿੰਤਾਲ, ਅੰਕੋਲਾ, ਕਰੰਜ ਤੇ ਬਿਹੀਤਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਸਸਰਜਾ, ਮਧੂਕ, ਆਸ਼ਮਰੀ, ਸਾਲਮਲੀ, ਦੇਵਦਾਰ, ਸ਼ਾਖੋਟਕ, ਨਿੰਬ, ਵਟ, ਕੁੰਭੀ, ਕੋਠ, ਅਤੇ ਹਰੀਤਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਥਾਨ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਗੁੱਗਲੂ, ਚੰਦਨ, ਅਗੁਰੂ, ਪਾਟਲ, ਜੰਬੀਰਾ, ਕਰੁਣਾ, ਟਿੰਟੀਡੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਫਲਣ ਵਾਲੇ ਕਲਪ-ਵ੍ਰੱਖ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਿੜਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀ। ਉਥੇ ਬੇਹਦ ਸੁੰਦਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਮਸਤ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ, ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਤੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਨਾ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਹਾਰਿਤ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਚਾਤਕ, ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਜੀਵੰਜੀਵ, ਕਾਕੋਲ, ਕਲਵਿੰਗਕ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ, ਹੋਰ ਸੁਹਣੇ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਪੰਛੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੱਟੇ ਖਿੜਦੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਝਾੜ, ਮੱਲਿਕਾ, ਕੁੰਦ, ਯੂਥਿਕਾ ਅਤੇ ਟਾਗਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਥਾਨ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਕੁਟਜ, ਬਾਣਪੁਸ਼ਪ, ਅਤਿਮੁਕਤ, ਕੁਬਜਕ, ਮਾਲਤੀ, ਕਰਵੀਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੇਲੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੇ। ਬੇਅੰਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ, ਜੰਗਲਾਂ, ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਬਿਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਮਹਿਕਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਥਾਨ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਹਿਰਣ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਸਿੰਘ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜੀਵੰਤ ਸੀ। ਹੋਰ ਕਈ ਜਾਨਵਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ, ਬਾਘ, ਚਮਕਦੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਉਥੇ ਮਿਲਦੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਨੰਦਨ ਬਾਗਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਰੀਆਂ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਥਾਨ ਸੋਭਾਵਾਨ ਸੀ। ਹੰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੰਡਵ ਬਤਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਕਦੰਬ ਪੰਛੀਆਂ, ਡੁੱਬਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਚਕਵਾਕ ਬਤਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਥਾਨ ਮਨੋਹਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਹਰ ਸੋਭਾ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਫੁੱਲ-ਫਲ, ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।