ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਆਨੰਦਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫ਼ਸੀਲਾਂ, ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਮੋਟੀਆਂ ਕੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਖਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਚੌਕ-ਚੌਰਾਹੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ। ਰਸਤੇ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਚੱਜੇ ਘਰ, ਉੱਚੀਆਂ ਮਿਨਾਰਾਂ, ਅਤੇ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਰਾਜਸੀ ਹੰਸ—ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਗਰਦਨਾਂ ਵਾਲੇ—ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਮਹੱਲ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਲੱਗਦੇ, ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ। ਹਰ ਥਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡੇ, ਬੈਨਰ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜੀਵੰਤ ਲੱਗਦਾ। ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਯੋਧੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਚਾਰੋ ਵਰਣਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ—ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਗੰਦਾ, ਨਾ ਅਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਗਰੀਬ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰ, ਨਾ ਅਸਮਰਥ, ਨਾ ਜੂਏ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਰਹਿੰਦੇ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਡਾਂ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਮ ਰਹਿੰਦੇ, ਉੱਚੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਦਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਵਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗੇ ਲਗਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਗਲਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਚਿਹਰੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਮੁਛਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੇ ਭੋਗੀ ਸਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਮਨੋਹਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਹ ਹੰਸ ਤੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀਆਂ, ਪਤਲੀ ਕਮਰਾਂ, ਸੁਚੱਜੇ ਨਿਤੰਬ, ਤੇ ਉੱਚੇ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਰਾਂ ਨਾਲ ਲਾਜਵਾਬ ਲੱਗਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਚਿਹਰੇ ਮਨਮੋਹਣੇ, ਗਲਾਂ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਰਗੇ ਹੋਠ, ਪਾਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਕੋਈ ਗੋਰੀ, ਕੋਈ ਸਾਵਲੀ, ਪਰ ਸਭ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ, ਦਿਵਯ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਹੁਨਰਮੰਦ, ਸੁਭਾਗੀ, ਸੁੰਦਰ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਖੇਡਾਂ, ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨਰਤਕੀ ਤੇ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਨਚਣ-ਗਾਉਣ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਉੱਚ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ, ਪਤੀ-ਵਰਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਦਰਣੀਯ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ, ਬਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਮੰਦਰ ਸਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਬਕੁਲ, ਨਾਗਕੇਸਰ, ਪਿੱਪਲ, ਕਰਨਿਕਾਰ, ਚੰਦਨ, ਅਗੁਰੂ, ਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਖਿਲਾਰੇ ਹੋਏ। ਪੁੰਨਾਗ, ਨਾਰੀਅਲ, ਕਠਲ, ਚੀੜ, ਸੰਤਰਾ, ਲਕੁਚਾ, ਲੋਧਰਾ, ਸਪਤਪਰਨ, ਅੰਜਨ—ਇਹ ਸਭ ਦਰੱਖਤ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ। ਅੰਬ, ਬੈਲ, ਕਦੰਬ, ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ, ਧਾਵਾ, ਖਦੀਰਾ, ਪਟਾਲਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਗਰ ਤੇ ਕਲਾਵਰਣ ਕਰਵੀਰ ਦੇ ਸਫੈਦ ਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਪੀਲਾ ਅਰਜੁਨ, ਭੱਲਾਤਕ, ਸਿੱਧ, ਅਮਰਾਤਕ, ਵਟ, ਪੀਪਲ, ਕਸ਼ਮਰ, ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ। ਮੰਦਰ, ਪਾਰਿਜਾਤ, ਇਮਲੀ, ਬਹੇੜਾ, ਆਵਲਾ, ਪਲੱਖ, ਜਾਮੁਨ, ਸ਼ੀਰਿਸ਼—ਇਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਧੀਆ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਲੇਯਾ, ਕੰਜਨਾਰ, ਮਧੂ-ਜੰਬੀਰਾ, ਟਿੰਡੂਕ, ਖਜੂਰ, ਅਗਸਤ, ਬਕੁਲ, ਸ਼ਕੋਟਕ ਤੇ ਹਰਿਤਕ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਬਾਗ ਭਰੇ ਹੋਏ। ਕਨਕੋਲਾ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਹਿੰਤਾਲਾ, ਬੀਜਪੂਰਾ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਝਾੜ, ਅਤਿਮੁਕਤਾ, ਕੁਬਜਕਾ, ਚਮੇਲੀ, ਕੁੰਦਬਾਨਾ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਗੁੱਚੇ, ਮਾਤੁਲੁੰਗਾ, ਸੁਪਾਰੀ, ਕਰਨਾ, ਸਿੰਧੁਵਾਰਾ ਦੇ ਫਲ, ਬਹੁਵਾਰਾ, ਕੋਵਿਦਾਰ, ਬੇਰੀ, ਕਰੰਜਕਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ। ਇਹ ਬਾਗਾਂ ਲਤਾ, ਬੂਟਿਆਂ, ਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ, ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਚਹਚਾਹਟ, ਅਨੇਕ ਜਾਨਵਰ, ਚਕੋਰੇ, ਕਮਲ, ਭੌਰੇ, ਪ੍ਰਿਯਪੁਤਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਹੈ। ਕਲਵਿੰਕਾ, ਮੋਰ, ਤੋਤੇ, ਕੋਇਲਾਂ, ਕਬੂਤਰ, ਖੰਜਰੀਟ, ਬਾਜ, ਫਾਖਤੇ—ਇਹ ਸਭ ਪੰਛੀ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ। ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਸੁਰੀਲੇ ਪੰਛੀ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਗਰੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੁਮੁਦ, ਉਤਪਲ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕਮਲ, ਸੁਗੰਧੀ ਕਹਲਾਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲ-ਫੁੱਲ, ਦਿਵਯ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਹੰਸ, ਕਰੰਦਵ, ਚਕਰਵਾਕ, ਸਰਸ, ਬਲਾਕ, ਕਛੂਏ, ਮੱਛੀਆਂ, ਮਗਰਮੱਛ, ਜਲ-ਪੰਛੀ, ਕਦੰਬ, ਡਾਈਵਰ, ਜਲ-ਮੁਰਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜਲ-ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਨਗਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਨੰਦਤ ਰਹਿੰਦੀ, ਫੁੱਲਾਂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ।