ਕੌਣ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਐਸੇ ਥਾਂ ਵੱਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਹੋਣ? ਦੱਸੋ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਤਕਲ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਗਿਆਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਕਈ ਧੰਨ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਜਿਹੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਉਤਕਲ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਫਲਦਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਕਲ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਾਸੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਭੌਹਾਂ, ਵਾਲ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਚਮਕਦੇ ਦੰਦ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ, ਨੱਕ, ਗਲ, ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਕ ਚਿੰਨ੍ਹ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਕ ਇੰਦਰਯੁਮਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹਰੇਕ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੁੰਦਰ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ, ਦਾਨੀ, ਰਸਿਕ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦਾ, ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਚਾਹਿਤਾ ਸੀ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰੇਮਪਾਤਰ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੁਰਲਭ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਯੋਗ ਤੇ ਸਾਂਖਯ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਭਿਆਸੀ, ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ? ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰ, ਤੀਰਥ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ?" ਐਸੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਉਤਕਲ ਦੇ ਪਰਸਿੱਧ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾਤਾ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਉੱਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਥੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਬਣਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਅੱਗਨਿ ਹੋਮ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੰਦਰਯੁਮਨਾ ਨਾਮਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਯੁਮਨਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋत्तਮ ਖੇਤਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਤਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ? ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਫਲਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਰਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ? ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ? ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਣਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਘਾਟ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਜਾਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ, ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਮੰਗਲਮਈ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਕਥਾ ਜਿਵੇਂ ਘਟਿਤ ਹੋਈ, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ। ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਰਗਾ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਉਹ ਨਗਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੇ ਸੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਦਰਵਾਜੇ, ਪੱਕੀਆਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਤੇ ਖੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਪਾਰੀ, ਵਧੀਆ ਵਸਤਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਗਲੀਆਂ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਅਕਤ ਵਿਅਕਤ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭੀੜ ਸੀ। ਘਰਾਂ, ਮੀਨਾਰਾਂ, ਰਾਜਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਨਗਰੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਹੰਸ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਗਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਗਰੀ ਲੱਖਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਯਜਨ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਸੀ। ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਤ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਯੋਧੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਦੁਜਜਾਤੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਗਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ; ਉਥੇ ਕੋਈ ਗੰਦਾ, ਅਣਪੜ੍ਹ੍ਹ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰ, ਅਪਾਹਜ ਜਾਂ ਜੂਏ ਦਾ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਮਰਦ-ਔਰਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਡਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ; ਸੋਹਣੇ ਪਹਿਨਾਵੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਉਥੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।