ਉਤਕਲ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ, ਹਰ ਵਰਣ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਪੁਣਯ ਭੂਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਤਕਲ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਗਤਪਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰ (ਸ਼ਕ੍ਰ), ਅੱਗਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਅੱਗੂ ਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ, ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਮੁਨੀ, ਵਲਖਿਲਿਆ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੁਪਰਣ, ਕਿੰਨਰ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵਿਆ ਜੀਵ, ਚਾਰੋਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ‘ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਪੁਰਾਣ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜ੍ਯ, ਦਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ? ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਤਮ ਧਰਤੀ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਤਕਲ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਉਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸੁਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਤਕਲ ਦੇ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਉਤਮ ਜਨ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਭਾਵਾਂ, ਰੋਮ, ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕੰਨ-ਕੁੰਡਲ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਦੰਦ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲ, ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ, ਸੋਹਣੇ ਗਲ, ਉੱਚ ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੰਦਰ ਜਿਤਨੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੁੰਦਰ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਭਉ, ਦਾਨੀ, ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲੇਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜ੍ਯ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਂਦਾ, ਸੱਚ ਦਾ ਪੱਕਾ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ, ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਹ ਪੁਰਸ਼-ਪੁਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜਲਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਸਾਂਖਯ ਦਾ ਅਭਿਆਸੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰ, ਤੀਰਥ, ਨਦੀ-ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ?” ਐਸੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨ ਵੇਖੇ। ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਰਮ ਖੇਤਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਤਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਥੇ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਏ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇਓ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰਦੁਯੁਮਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ, ਮੁਕਤੀ-ਦਾਇਕ ਪਰਮ ਖੇਤਰ ਗਿਆ? ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਉਸ ਉਤਮ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੰਦਰ ਉਸਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ? ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਤਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਬਿਨਾਂ ਛੱਡੇ ਦੱਸੋ। ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਜਦੇ ਨਹੀਂ। ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਰਚਿਤ, ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਮੰਗਲਦਾਇਕ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਏ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਅੱਗੂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ।