ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਤੀਖੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਵਾਂਗ ਜੀਭ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਸ਼ੁਕਲ-ਪੱਖ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਪੱਖ, ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚਕ੍ਰਵਾਤੀ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਤੰਬੂਰੇ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਭਯਾਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਯਾਨਕ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਭਯਾਨਕ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਘੰਟੀ ਵਾਲੇ, ਘੰਟੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਥੰਭ, ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, “ਹੁੰ ਹੁੰ” ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਭਗਾ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜੀ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਮਾਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨਾ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਸਯੰਮੀ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਹਨ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਠੀਆਂ ਭਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਖੇਡਦੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ, ਹਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ, ਕਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੂਲ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਧੁਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਦੇ ਚਿੱਟੀਆਂ, ਕਦੇ ਪੀਲੀਆਂ, ਕਦੇ ਕਾਲੀਆਂ, ਕਦੇ ਲਾਲ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ, ਮੋਖ, ਕ੍ਰਥ ਅਤੇ ਕ੍ਰਥਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਲਿਕ, ਰਥਵਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਥਵਾਨ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਚਰਮ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਸੱਪ ਦੀ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਈਸ਼ਾਨ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਹਰੀਕੇਸ਼ ਹਨ। ਉਹ ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਅਤੇ ਅਮੂਰਤ ਰੂਪ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਿਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਮੱਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਸੌ ਵਾਰੀ ਵਗਦੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਘੁੰਘਰਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਭੋਜਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹਨ। ਉਹ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਅੱਗ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਜਠਰ, ਅੰਡਾ, ਪਸੀਨਾ ਜਾਂ ਅੰਕੁਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤਪਤੀ ਹਨ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਾਂ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਗ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਓਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। “ਹਾਏ, ਹਾਏ, ਹਰੇ, ਹਾਏ, ਹੁਵਾਹਾ”—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਗਿਆਨੀ, ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜੁਰ, ਰਿਗ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਕਲਪ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵਰਨਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ—ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਬਿਜਲੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ, ਸਾਲ, ਰੁੱਤਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਪੱਖ ਹਨ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ—ਕਲਾ, ਕਾਸ਼ਠਾ, ਨਿਮੇਸ਼—ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਯੁਗ ਹਨ। ਉਹ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਕੁਬੜੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਓਮ ਹਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ, ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ, ਇੱਛਾ, ਵੈਰ, ਮੋਹ, ਮੌਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖਿਮਾ—all in them. They are determination, steadfastness, greed, desire, anger, victory, defeat; mace, arrow, bow, club, mallet. ਉਹ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ, ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਨੇਤਾ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਲੱਛਣ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਲਤਾਵਾਂ, ਘਾਹ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਹਨ। ਉਹ ਪਦਾਰਥ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਸਮਾਂ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਰੰਭ, ਅੰਤ, ਮੱਧ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਓਮ ਹਨ। ਉਹ ਹਰੇ, ਲਾਲ, ਕਾਲੇ, ਨੀਲੇ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਛਣਭੰਗੁਰ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਕਦਰੂ, ਕਪਿਲਾ, ਬਭਰੂ, ਕਪੋਤਾ ਅਤੇ ਮੱਛਕਾ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਵਰਨਰੇਤਸ, ਸੁਵਰਨ, ਸੁਵਰਨਨਾਮਾ ਅਤੇ ਸੁਵਰਨਪ੍ਰਿਆ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਹ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਹਨ। ਉਤਫੁੱਲ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਸ੍ਵਰਭਾਨੁ ਅਤੇ ਭਾਨੁ ਵੀ ਉਹੀ ਹਨ। ਉਹ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ, ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਵਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਹਵਨ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਸਉਪਰਣਾ ਅਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਹਨ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਕਾਰਕ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਰਜਸ, ਤਮਸ ਅਤੇ ਸਤਵਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਸਮਾਨ, ਉਦਾਨ, ਵਿਆਨ ਹਨ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਲੋੜ, ਭੁੱਖ, ਤਿਸ, ਜੰਭਾਈ—all are their forms. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ, ਦੰਦ ਤੀਖੇ, ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ, ਪੇਟ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਵਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਾਢੀ ਹਰੀ, ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗੀਤ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹਨ। ਉਹ ਗੀਤ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰ, ਮਛੀ, ਜਾਲ, ਜਲ, ਅਜੈ, ਜਲ-ਨਾਗ ਅਤੇ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸਭ ਰੂਪਾਂ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਨੰਤ ਹੈ।