ਇਹ ਕਥਾ ਉਦੋਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ ਆਫਤ ਆਈ। ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਨ ਦਾਨਵ, ਨ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਆਇਆ, ਨ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਲਈ ਆਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਹਾਂ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ, ਯਜ੍ਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਯਜ੍ਨ-ਸਥਲ 'ਤੇ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਉਖੜੇ-ਬਿਖੜੇ ਪਏ, ਮਾਸ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਗਿੱਧ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਡਦੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹੌਂਕਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਯਜ੍ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਯਜ੍ਨ ਨੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਛਾਲ ਮਾਰੀ। ਯਜ੍ਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਸ ਟੋਲੇ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਅਤੁਟ ਤੇਜ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਿਕਲੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਉਪਜੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਧਧਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਛੋਟਾ ਪਰ ਵਿਅਕਤ, ਲਾਲ-ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਪੀਲੇ ਦਾਡ੍ਹ, ਡਰਾਉਣਾ, ਉੱਚੇ ਖੜੇ ਵਾਲ, ਮੋਟਾ ਰੋਮ-ਰੋਮ, ਤੇ ਕੰਨ ਲਾਲ-ਲਾਲ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਲੀ-ਭਿਆਨਕ ਦੇਹ, ਲਾਲ ਪਹਿਨਾਵਾ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਯਜ੍ਨ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਲੱਗਾ। ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਕੇ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਧਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੰਬੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੀਵ ਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੀ ਡਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਸ਼ ਦੇਣਗੇ।" "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਹੋਵੇ।" "ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਇਹ ਜੀਵ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਇਹ ਜੀਵ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਜੀਵ 'ਤਾਪ' (Fever) ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ; ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" "ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਸਮਰਥ ਹੈ; ਇਹ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ।" ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਿਨਾਕਾ-ਧਾਰੀ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤਾਂ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਪਿਨਾਕਾ-ਧਾਰੀ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਵ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਸਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਚੜਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਟਿਕਾਈ। ਸਭ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੋਕ ਕੇ, ਬਹੁ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਨ-ਵਿਜੇਤਾ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਆਖੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਜਦੋਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਦਕ੍ਸ਼, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਰੋਣੀ ਸੂਰਤ ਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਆਖਿਆ: "ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ— ਜੋ ਭੋਜਨ ਖਾਇਆ, ਪੀਆ, ਡਰਾ ਕੇ ਭਗਾਇਆ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੀਸ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਯਜ੍ਨ ਸਮੱਗਰੀ— ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ।" "ਤਾਂ ਹੋਵੇ," ਆਖਿਆ ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ ਨੇ, ਜੋ ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੁਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਦਕ੍ਸ਼, ਭਵ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਵੱਢ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਕ੍ਸ਼, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। "ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਸੀਂ ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਦੇਵ-ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ। ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਵਿਅੰਗ ਅੱਖਾਂ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਯਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ, ਚਿਹਰੇ-ਅੱਖਾਂ-ਸਿਰ-ਮੂੰਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੋ। ਸੰਖ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ, ਵੱਡੇ ਕੰਨ, ਘੜੇ-ਵਾਂਗ ਕੰਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋ। ਹਾਥੀ ਦੇ ਕੰਨ, ਗਾਂ ਦੇ ਕੰਨ, ਸੌ ਕੰਨ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਸੌ ਪੇਟ, ਸੌ ਭਵਰ, ਸੌ ਜੀਭਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹੋ। ਗਾਯਤਰੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਜਕ ਤੁਹਾਡੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵ-ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ। ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰਧਾਰੀ, ਮਹਾ-ਰੂਪ, ਸਮੁੰਦਰ, ਜਲ-ਕੋਸ਼; ਤੁਹਾਡੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ। ਤੁਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੋਮਾ, ਅਗਨਿ, ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਕਰਮ, ਸਾਧਨ ਤੇ ਫਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਕਰਤਾ ਤੇ ਕਾਰਨ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ, ਆਰੰਭ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੋ। ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤ੍ਰੀ-ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰੀ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਿਆਨਕ, ਮੁੰਡ-ਮੁੰਡ, ਵਿਸ਼ਵ-ਭਿਆਨਕਤਾ-ਧਾਰੀ, ਦੰਡ-ਧਾਰੀ, ਸੰਖ-ਆਕਾਰ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਦੰਡ-ਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ।