ਇਕ ਵਾਰ, ਕਾਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੋ ਦਿਆਲੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਉਹ (ਕਾਮਾ) ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ; ਪਰ, ਦੇਹ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਨਮ ਲੈਂਗੇ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।” ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਕਾਮਾ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਂਡ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਾ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਸੋਹਣੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਕਮਲ-ਭਰੇ ਸਰੋਵਰ, ਗੜ੍ਹੀਆਂ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਝਰਨਾਂ, ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਕਿਨਨਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਜਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਮੁੱਖ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜਣਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿਚ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਪਾਇਆ। ਉਥੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾਚਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਏ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ—ਜੋ ਇੰਦਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਅੱਗਨੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ—ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰਬਤ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਜੋ ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਕੀ ਸੀ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਸਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਚੰਦ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਮ, ਗਿਆਨੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਜਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਸਰਵੋਚ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਸਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਮੈਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੁੜੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਅਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁੜੀਏ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਆਈ ਹੈਂ; ਦੱਸ, ਕੀ ਤੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਗਰੀਬ ਹੈਂ, ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?” ਮੈਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਲੋਕ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਆਸਰੇ-ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਮਾ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਮਾ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ; ਵੱਡੀ ਧੀਰਜ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ; ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਓ।” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣੀ।” “ਹੁਣ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੋਰ ਨਿਵਾਸ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ; ਕਿਉਂ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ?” ਉਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ-ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਈ ਸੀ, ਉਥੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ: ‘ਉਮਾ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ।’ ਉਹ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਇੰਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਇਹ ਮੈਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸਾਂਡ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ।” ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, “ਇਹੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋਈ? ਕ੍ਰਿਤਿਵਾਸਾ ਨੰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਵਾਸ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹਾਂ, ਨੰਗੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੀ। ਮੈਰੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ।” ਉਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਸਕਾਂ।” ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਪਰਬਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਹੁਣ, ਦੱਖ (ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਦੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ? ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਾਰਣ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੱਖ ਦੀ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਇਕ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪੂਜਦੇ ਸਨ, ਜੋਤਿਸ਼ਥਲ ਨਾਮ, ਅਜਬ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਅਣਗਣਤ, ਅਟੱਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯੋਗ—ਉਥੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਬੈਠੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਸਨ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਪਰਬਤ-ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹੀ। ਮਹਾਨ ਆਦਿਤਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਸੁ ਉਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਸ਼ਵਿਨ, ਚੰਗੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਰਾਵਣ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਕੈਲਾਸਾ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਥੇ ਸੀ।