ਇਹ ਸਭ ਕਥਾ ਇਉਂ ਵਾਪਰੀ: ਇਕ ਵਾਰ, ਦਾਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਗ੍ਰਹ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੀ ਵਲੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਇਹ ਬੱਚਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗ੍ਰਹ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਗ੍ਰਹ ਵਲੋਂ ਛੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਐਵੇਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਅਚਾਨਕ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਮਾਤਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਵੈੰਕਰ ਆਪ ਆਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਦੁਬਾਰਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾ ਕਰ। ਹੇ ਮਹਾਤਪਸੀਣੀ! ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਖੁੱਟ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਵਰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਵਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਸੰਬੂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਵਾਂਗ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਹਲ ਸਨ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪਰਵਤੀ ਦਾ ਸਵੈਯੰਵਰ ਹੋਇਆ। ਹਿਮਾਵਤ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਈਸ਼ਵਰੀ ਇਛਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਾਪਰਵਤ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਵੈਯੰਵਰ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, “ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰ ਚੁਣ ਲਵੇ।” ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, “ਇਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਭੀ ਇਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੱਕ, ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਥਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਵੈਯੰਵਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ (ਕਥਾਵਾਚਕ) ਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇੰਦਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਜਿਸਦੇ ਮਸਤਕ ਤੋਂ ਮਦਰਸ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵਜਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਉਸਦੀ ਕਾਂਤੀ ਤੇ ਤੇਜ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਸੀ, ਉਹ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਉਸਦੇ ਕੰਨ-ਬਾਲੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਗ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕਲਾ ਆਇਆ, ਤੰਦਰੁਸਤ, ਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇਜ, ਬਲ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਯਮਰਾਜ), ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੈੰਸ ਉੱਤੇ ਆਇਆ; ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਸਮੀਰਣ (ਵਾਯੂ), ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਉਰਜਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਉਹ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ। ਅੱਗ (ਅਗਨਿ) ਵੀ ਆਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸਦਾ ਮਹਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਧਨ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਉਸਦੀ ਕਾਂਤੀ ਤੇ ਰੂਪ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਚੰਨ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਜੀਬ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਤੁਰੰਤ ਤਾਰਕਸ਼ (ਗਰੁੜ) ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਨ, ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਵਿਆ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਦੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ-ਪੀਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਿਵਿਆ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਮਹਾ ਦੈਤਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਉਚਿਤ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਜਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਵਾਹਨ ਤੇ ਆਇਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਆਇਆ; ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਵਿਚ ਆਏ। ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਸੱਪ ਤੇ ਕਿਨਰ ਦਿਵਿਆ ਵਾਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਦਿਸੇ। ਆਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਸੱਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਵੈਯੰਵਰ ਕਰਵਾਇਆ; ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਉਹ, ਸੰਬੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੱਖ ਦੇ ਰੁੱਸ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਘਰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਦਿਵਿਆ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਖੜੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਚੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਫੜੀ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਮਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸਵੈਯੰਵਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ, ਸੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਦਿਖਾਈ, ਉਹ ਪੰਜ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸਦੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਪੰਜ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਫ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਮਨ-ਚਾਹਿਆ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੱਚਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?” ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚਾ-ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਪਏ।