ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬੇਢੰਗਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਧੂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।” ਪਰ ਉਮਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਦਇਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਆਤਿਥਿਆਰਥ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਪਾਨੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ। ਉਸਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਕੁਆਰੀ ਹਾਂ।” ਉਸਨੇ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗੋ। ਜੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਿੱਲੋ।” ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪੇਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਪਰ, ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।” “ਮੇਰੀ ਧੀ ਲਈ ਇਕ ਸਵਯੰਵਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਚੁਣੇਗੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਵਰ ਹੋਵੇਗਾ।” ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਹਨ ‘ਬੈਲ’ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਵਯੰਵਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੇਗੀ; ਜਿਨੂੰ ਤੂੰ ਚੁਣੇਂਗੀ, ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।” ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਅਣਉਚਿਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਐਸੇ ਸੁੰਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈਂ?” ਉਮਾ ਨੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਾਏ ਗਏ ਭਾਵ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਡੋਲ੍ਹੇ ਨਾ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਾਂਗੀ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ।” “ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਤੇ ਹੁਣੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ।” ਉਸਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਲਈ, ਉਥੇ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮਾਲਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੋਣ ਹੈਂ।” ਫਿਰ, ਉਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਅਸ਼ੋਕ ਵ੍ਰਿਖ ਨਾਲ ਵਚਨ ਕਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋਣ, “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋਵੇਂਗਾ।” “ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕੇਂਗਾ, ਮਨ-ਮੁਤਾਬਕ ਫੁੱਲ ਲਿਆ ਸਕੇਂਗਾ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਿਅ ਰਹੇਂਗਾ, ਹਰ ਰੂਪ ਤੇ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰੇਂਗਾ।” “ਤੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਸਕੇਂਗਾ, ਅੰਬਰ-ਸਮਾਨ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਹਰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।” “ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿਡਰ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇਂਗਾ। ਤੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਵੱਡੀ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।” “ਜੋ ਇੱਥੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਏਗਾ। ਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਰੇਗਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ।” “ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਤਿਆਗੇਗਾ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਏਕਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਗਣਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅੰਤਰਧਿਆਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਲੌਕਿਕ, ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਨ ਰਹਿਤ ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਜਾਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਝੀਲ ਕੋਲ, ਇਕ ਦੁਖੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਚੀਖ ਸੁਣੀ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਮਗਰਮੱਛ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਝੀਲ ਵਿਚ ਬੱਚਾ ਬਣ ਕੇ ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਬੋਲ ਪਏ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਚੀਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!” ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। “ਹਾਏ, ਕੀ ਦੁਖ ਹੈ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਹਨ।” “ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਜਬੜਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।” “ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪਸਵੀ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕੌਤੀ ਔਲਾਦ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ। ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਹੈ! ਮੈਂ, ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦীক্ষਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਜਬੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਉਸ ਦੁਖੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਉਠੀ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ, ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਗਰਮੱਛ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚਾ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖ ਮਾਰੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਇਸ ਇਕੌਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ! ਹੇ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਇਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦੇ!” ਮਗਰਮੱਛ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਵੀ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਬੱਚਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਅੱਜ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਉਮਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।