ਹੇ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨੋਂਕਾਮਨਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿਤਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਧੀ ਜਨਮੇਗੀ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਧੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਉਹ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਣਗੀਆਂ।" ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਾ ਤੋਂ ਅਪਰਨਾ, ਏਕਪਰਨਾ ਅਤੇ ਏਕਪਾਟਲਾ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਗਰੋਧਾ, ਏਕਪਰਨਾ, ਪਾਟਲਾ ਅਤੇ ਏਕਪਾਟਲਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਏਕਪਰਨਾ ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਖਾ ਕੇ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਤਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਏਕਪਾਟਲਾ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਟਲਾ ਪੱਤਾ ਖਾ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਅਪਰਨਾ ਨੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ-ਮਮਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, "ਬੇਟੀ, ਕੁਝ ਖਾ ਲੈ," ਪਰ ਅਪਰਨਾ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ "ਅਪਰਨਾ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲ-ਅਚਲ ਵਸਤੂਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਸਦਾ ਕੁਆਰੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਏਕਪਰਨਾ ਨੇ ਦੇਵਲਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਏਕਪਾਟਲਾ ਤੋਂ ਜੈਗੀਸ਼ਵਿਆ, ਜੋ ਅਲਰਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਏਕਪਾਟਲਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਲਿਖਿਤਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੇ। ਉਮਾ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀ। ਉਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸੜ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੀ ਵਲੋਂ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਤਪ ਕਿਸ ਲੋੜ ਲਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤੂੰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਰਵਾ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਪ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਈ ਵਾਰ ਭੈਅਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪ ਆਵੇਗਾ।" ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਧੂਰਜਟੀ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ। ਉਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਬਣਣਗੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪ ਛੱਡ ਦੇ।" ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਚੌਂਕਰੀ ਲਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਪ-ਤਪ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ। ਆਸ਼ੋਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਖੜੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਹਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ: ਥੋੜ੍ਹਾ, ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਟੁੱਟੀ ਨੱਕ, ਕੁਬੜ ਪਿੱਠ, ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਧੂ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ।" ਪਰ ਉਮਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸਮਝ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ਆਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਦਇਆ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਅਰਘ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਪਾਨੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ। ਉਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਹਨ। ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ।" "ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਪੁੱਛੋ। ਜੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਿਉ।" ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਸੁਣੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਸਵਯੰਵਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਰਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਚੁਣੇਗੀ, ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਮਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ...