ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ—ਸਭ ਲਈ ਚੈਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖ਼ਸ਼ਸ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਆਖੀਆਂ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤਿ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ—ਜੋ ਗੰਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ—ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੁਰਾਂ (ਸ਼ਡਜ, ਮਧਯਮ ਤੇ ਗਾਂਧਾਰ) ਵਿੱਚ ਗਾਵਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਰਮ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਲੈ ਤੇ ਸੁਰੀਲੇ ਮੇਲ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਤੇ ਤਿਲੋੱਤਮਾ—ਮਹਾਨ ਅਪਸਰਾਵਾਂ—ਨੇ ਮਨੋਹਰ ਨ੍ਰਿਤਯ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਨਕਾ, ਸਹਜਨਿਆ ਅਤੇ ਰੰਭਾ, ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਅੱਗੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨਾਚ-ਗੀਤ ਹੋਏ। ਨਾਲ ਹੀ ਵਜੂਦੀਆਂ ਤੰਤੀਆਂ, ਵਾਂਸਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਟਹ, ਅਨਕ, ਢੋਲ, ਝੰਜ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਗਾ ਰਹੇ ਤੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਆਲਮ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤਿ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਘੁਟਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਤਰੇ ਗਏ। ਪਰ, ਜੋਤਿ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਰੂਪ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ; ਉਲਟ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਠੰਢ, ਪਾਣੀ, ਤਾਪ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਹਰਾ, ਕਮਲਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹੋਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਪਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪਰਮ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਸਾਨੂੰ ਫਿਰੋਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ; ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਉਜਲਾ, ਅੱਗ ਦੇ ਮੇਘ ਵਰਗਾ, ਸੂਰਜ—ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ।" ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਲਣਯੋਗ ਤੇ ਅਚਲ ਸੀ, ਉਹ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਜਨਮਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਅੰਡਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਲੋਕ, ਸੱਤਾਂ ਮਹਾਦਵੀਪ ਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਅੰਧਕਾਰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਤੇਜਸਵੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਵਿਤਾ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵ੍ਯ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਸੂਰਜ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੋ—ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿੰਨਰ, ਸਿੱਧ, ਸੱਪ ਤੇ ਪੰਛੀ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਦੇਵ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ, ਸੋਮ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਂ ਹੋ, ਕਰਤਾ, ਨਾਸਕ, ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਸਰਵਸਵਾਮੀ ਹੋ; ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੁਾਡੇ ਹੀ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਲਯ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਨਿਤ; ਗਿਆਨ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ; ਤੁਾਡੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੈਰ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਹੋ—ਧਰਤੀ, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਅਕਾਸ਼, ਮਹਾਨ, ਸਤ, ਤਪ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਲੋਕ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੰਡ, ਉਜਲਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਔਖਾ ਕੇਵਲ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਹ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰੂਪ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰ, ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਕਲਪਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਯੱਗ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਅਗੋਚਰ, ਅਗ੍ਰਾਹ, ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ। ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਦਿਤਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਰੋਗ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸਭ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਦ ਪਰਮ ਸੁਖਦਾਈ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹੋ? ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੰਗ ਲਵੋ।' ਅਸੀਂ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, 'ਤੁਾਡਾ ਇਹ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਕੋਈ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਲੋਕ-ਮੰਗਲ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।