ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਉਠਿਆ। ਵੱਡੇ ਭਾਈ ਨੇ ਵਿਅਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਡੀ ਮਾਤਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਠਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ; ਚਾਹੇ ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੁੱਲਚੁੱਕ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਪ੍ਰਭੂ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਪੈਰ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨਾ ਡਿੱਗੇ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰੋ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਬੇਸ਼ੱਕ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਹਰ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਝੂਠੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਵੀ, ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਕੀੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੱਚੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਛਾਇਆ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਕਾਰਣ, ਜਦ ਕਿ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ?" ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ; ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।" ਛਾਇਆ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੱਸਰੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ। ਸੱਸਰੇ ਨੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਆਉਭਾਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਵਾਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, "ਤੁਾਡਾ ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਅਤਿ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੰਜ਼ਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧਰਮੀਣ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਰੂਪ ਲਈ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਲਵੋਗੇ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਤੀਬਰ ਤੇਜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਯਮਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅੱਜ, ਹੇ ਦਿਵਸਪਤੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।" ਸੂਰਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ।" ਫਿਰ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੇਜ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਗ੍ਰਹ, ਤੇ ਤਾਰੇ ਹਿਲ ਗਏ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸਮੁੰਦਰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਅਧਾਰ ਸਮੇਤ ਟੁੱਟ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਆਸਰੇ, ਜੋ ਰੇਸ਼ਮੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉੱਡ ਗਏ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਪਾਤਾਲ, ਇਸ ਤੇਜ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ ਤੇ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰੀ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਨਮੇ ਹੋ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨ ਤੇ ਲਯ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਪਤੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਹੋ।" ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੰਸਾਰਪਤੀ!" ਫਿਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਅਤ੍ਰਿ ਆਦਿ, ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤਕਾਰੀ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰਮ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੋ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।" "ਸਾਡੀ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ, ਤੇ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਨਾਗ ਲੋਕ ਵੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਬਚਨ ਆਖਦੇ ਹਨ। "ਤੁਾਡਾ ਤੇਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਹਿਣਯੋਗ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ, ਜੋ ਗੰਧਰਵ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਤੀਨ ਸੁਰਾਂ—ਛੜਜ, ਮੱਧਮ ਤੇ ਗਾਂਧਾਰ—ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲਯ ਤੇ ਮੀਠੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ, ਅਤੇ ਮੈਨਕਾ, ਸਹਜਨਿਆ ਤੇ ਰੰਭਾ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾਵਾਂ—ਸੰਸਾਰਪਤੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਵ, ਰਸ ਤੇ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਅਭਿਨਯ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੰਤੂਰੀ, ਵਾਂਸਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਨਗਾਰੇ, ਝੰਜ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਟਹ ਤੇ ਅਨਕ, ਅਸਮਾਨੀ ਡੋਲ ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਆਲਮ ਰੌਲਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।