ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਤੇਜਸਵੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੋਮ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਗੁਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ-ਚਿਰੰਤਨ ਤੇਜ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਓਮ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨਿਤ, ਸੁਖਸ਼ਮ, ਥੋਸ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਰੂਪ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਤਤ ਭਜਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ, ਦੱਖਾ ਦੀ ਧੀ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਜੋਤ ਵਾਲੇ, ਅਗਨਿ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਅਦਿਤੀ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਗੋਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੋਤ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੀ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਓ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।” ਤਦ ਉਸ ਜੋਤ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪਿਘਲੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਤਮਸਤਕ ਸੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।” ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਗੁੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹੋਏ, ਵਰਦਾਤਾ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਤੀਤਾ ਖੋਹ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਏ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗੋਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ: ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਬਣੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਫਿਰ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਸਕਣ। ਹੇ ਸੂਰਜ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਹਰਨਹਾਰ ਹੋ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਾਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।” ਤਦ ਧਨਵੰਤਰੀ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਅਦਿਤੀ ਵੱਲ ਕਿਰਪਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਵੇਂ ਭਾਗ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ’ ਨਾਮਕ ਰੇਖਾ ਅਦਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਵਰਤ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਚ੍ਰ ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿ ਕੀਤੇ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਕਹਿੰਦੀ, “ਮੈਂ ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ, ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਅਦਿਤੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੀ, “ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹੋ? ਵੇਖੋ, ਇਹ ਅੰਡਾ ਇੱਥੇ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਾ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ਼ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਆਵੇਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਉਹ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਗਰਭ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਚਮਕਦਾਰ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਤੇਜ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਬਿਨਾ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਆਖੀ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਆਖਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ‘ਮਾਰਤੰਡ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ—ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੜਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇਗਾ।” ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁਣੀ। ਦਾਨਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੁਲ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ; ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ। ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਆਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਧੰਨ ਮਾਰਤੰਡ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੁਲ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਤੰਡ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਥਾਸਥਾਨ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਏ। ਧੰਨ ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਪਣਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਸੂਰਜ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ, ਕਦੰਬ ਗੇਂਦ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ।” ਤਬ ਤਵਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਸੰਜਨਾ ਨਾਮ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਨਮਨ ਕਰਕੇ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੇ ਸੰਜਨਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਜਨਮੇ: ਦੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਯਮੁਨਾ। ਪਰ ਮਾਰਤੰਡ ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਤਨੀ ਤੇਜ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਰੂਪ, ਜੋ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਜਨਾ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾ ਰਹਿਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਣ; ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਅਵਤਾਰ, ਮਾਰਤੰਡ ਦਾ ਜਨਮ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ।