ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੰਗ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੜੀਬੂਟੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਲਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੰਗ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਮ ਨਾਮ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਮ ਹਨ: ਆਦਿਤ੍ਯ, ਸਵਿਤਾ, ਸੂਰ੍ਯ, ਮਿਹਿਰ, ਅਰਕ, ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਮਾਰਤੰਡ, ਭਾਸ਼ਕਰ, ਭਾਨੁ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਦਿਵਾਕਰ ਅਤੇ ਰਵਿ। ਇਹਨਾਂ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਧਾਤ੍ਰ, ਭਗ, ਪੂਸ਼ਨ, ਮਿਤ੍ਰ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਅਰ੍ਯਮਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਪਾਰਜਨ੍ਯ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਗਦੇ ਹਨ। ਚੈਤ੍ਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਵਿਸ਼ਾਖ ਵਿਚ ਅਰ੍ਯਮਨ, ਜੇਠ ਵਿਚ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅਸ਼ਾੜ੍ਹ ਵਿਚ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸਾਵਣ ਵਿਚ ਪਾਰਜਨ੍ਯ, ਭਾਦੋਂ ਵਿਚ ਵਰੁਣ, ਅੱਸੂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ, ਕੱਤਕ ਵਿਚ ਧਾਤ੍ਰ, ਮੱਘਰ ਵਿਚ ਮਿਤ੍ਰ, ਪੁੱਸ ਵਿਚ ਪੂਸ਼ਨ, ਮਾਘ ਵਿਚ ਭਗ ਅਤੇ ਫੱਗਣ ਵਿਚ ਤ੍ਵਸ਼ਟਰ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੁ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਾਰਾਂ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਰ੍ਯਮਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਚੌਦਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਅੱਠ ਨਾਲ, ਪਾਰਜਨ੍ਯ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਅਰ੍ਯਮਨ ਵੀ ਵਿਵਸਵਾਨ ਵਾਂਗ। ਤ੍ਵਸ਼ਟਰ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਬਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਧਾਤ੍ਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਨਾਲ। ਮਿਤ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰ, ਪੂਸ਼ਨ ਨੌ ਸੌ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੱਖਣਾਯਣ ਵਿੱਚ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਵੀ (24) ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਹਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਜੋ ਨਾਮ ਗੁਪਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਭਾਸ਼ਕਰ ਦੇ ਉਹ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਵਿਕਰਤਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਮਾਰਤੰਡ, ਭਾਸ਼ਕਰ, ਰਵਿ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਖ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਰਚਨਹਾਰ, ਸੰਘਾਰਕ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਸੜਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਤੀ (21) ਨਾਮ ਰਵਿ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ-ਯਸ਼ ਦਾਤਾ, ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਬੋਲੀ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਪਾਪ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਾਪ, ਹਵਨ, ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ, ਧੂਪ-ਮੰਤ੍ਰ, ਜਲ-ਮੰਤ੍ਰ, ਹੋਮ ਮੰਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਦਾਨ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ, ਪ੍ਰਣਾਮ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਹਰ ਥਾਂ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਜੋਤ, ਕਿਰਣਾਂ ਤੇ ਤੇਜ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆਈ?" ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਦੱਖ ਨੇ ਸੱਠ ਉੱਤਮ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ—ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੁ, ਵਿਨਤਾ ਆਦਿ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੱਖ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਦਿਤੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਦਿਤੀ ਤੇ ਦਾਨੁ ਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਨਤਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਧੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲੀ ਤੇ ਸਥਿਰ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਪੁਰਖਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਗਿਆ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਾਤਵਿਕ, ਕੁਝ ਰਾਜਸਿਕ, ਕੁਝ ਤਾਮਸਿਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ। ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੋਤੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਅਦਿਤੀ ਨੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਵਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਇਕਾਗ੍ਰਤਾ, ਸਯਮਿਤ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਆਚਾਰ ਨਾਲ। ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇਜ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: "ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸੁਖਮ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਅਦਵਿੱਤੀਆ ਜੋਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਜੋਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਗੋ-ਰੱਖਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਉਸ ਤੀਬਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਅਪਣਾਂ ਹੈਂ ਜਦ ਤੂੰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਭਰੇ ਨਾਮ, ਰੂਪ, ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਦਿ-ਮਾਤਾ ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣਨ ਹੈ।