ਸੁਣੋ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਾਰਹ ਰੂਪ ਹਨ—ਇੰਦਰ, ਧਾਤਾ, ਪਰਜਨਿਆ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਨ, ਅਰਯਮਨ, ਭਗ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਅੰਸ਼, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸੂਰਜ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਾਤਾ, ਦੂਜਾ ਰੂਪ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਰੂਪ, ਪਰਜਨਿਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਰੂਪ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਰੂਪ, ਪੂਸ਼ਨ, ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਰੂਪ, ਅਰਯਮਨ, ਹਵਾ ਦੀ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਂ ਰੂਪ, ਭਗ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਰੂਪ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਵਾਂ ਰੂਪ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸਵਾਂ ਰੂਪ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਰੂਪ, ਵਰੁਣ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਵਾਂ ਰੂਪ, ਮਿਤ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਹਵਾ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਹ ਰੂਪ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਮਿਤ੍ਰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ 'ਸਰਵੋਤਮ ਮਿਤ੍ਰ' ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਾਰਹ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਤ ਪੁਰਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬਾਰਹ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਮੂਲ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਮ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਤਪस्या ਅਤੇ ਵਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪਰਮ ਰਹੱਸ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਵਰੁਣ ਪਾਣੀ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਮਿਤ੍ਰ ਹਵਾ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮਿਤ੍ਰਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਗੰਧਮਾਦਨ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਉਥੇ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤਪस्या ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿਗਿਆਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਜਰ, ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਉਹ ਕਿਸ ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ?" ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਵੇਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਜਨਮਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਲੋਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹੋ। ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਇਹ ਗੁੱਝ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੱਸਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ; ਇਹ ਪਰਮ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰਹੱਸ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਗਤ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਸੁਖਮ, ਅਗਮ, ਅਪ੍ਰਗਟ, ਅਚਲ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਵਜੋਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਬੁੱਧੀ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਤੱਤ, ਅਤੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸ਼ਰਵਾ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਰ-ਸਰੀਰ, ਸਭ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਮੇਰਾ, ਤੇਰਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਪਕੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਰਹ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਮ ਅਤਿ-ਗੁੱਝ ਆਤਮ-ਰਹੱਸ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ।