ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਡੰਗੇ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਨਕ ਵਰਗੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਯਾ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਦੀ ਰਿਸ਼ੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਣਵਾਸੀ, ਵਿਆਸ ਤੇ ਭਿਕਾਰੀ ਵੀ, ਸਭ ਨੇ ਯੋਗ ਅਪਣਾਇਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਅ-ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਸੁਣਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ—ਸੂਰਜ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਸੀਧਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਗਿਆਤਮਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਣੁ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਜਰ, ਅਮਰ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਬਣਾਏ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਅ-ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਧਾਤਾ, ਪਰਜਨਯ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਣ, ਅਰਯਮਨ, ਭਗ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਸੂਰਜ, ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੂਪ-ਵਿਆਪਤੀ ਨਾਲ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਧਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ ਤੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਰੂਪ ਪਰਜਨਯ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਰੂਪ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਰੂਪ ਪੂਸ਼ਣ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਰੂਪ ਅਰਯਮਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵਾਂ ਰੂਪ ਭਗ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ-ਸਮਪਦਾ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਰੂਪ ਵਿਵਸਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੌਵਾਂ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਸਵਾਂ ਰੂਪ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਰੂਪ ਵਰੁਣ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਰੂਪ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ; ਮਿਤ੍ਰ ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਸਵਿਤਾ, ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਾਰ੍ਹਾ ਆਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਗਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰੂਪ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਹ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਤੇ ਅਮਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਮ ਜੀਵ ਵਾਂਗ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵਰਦਾਨ ਕਿਉਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪਰਮ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾ ਰੂਪਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਰੁਣ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਮਿਤ੍ਰ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਮਿਤ੍ਰਵਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੇ ਅ-ਪ੍ਰਤੱਖ, ਅਮਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: "ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ?" ਤੇ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਵੈਦ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਮਾ ਅ-ਜਨਮੇ, ਅ-ਮਰ, ਸਰਵ-ਉੱਤਮ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਅਦ੍ਵਿੱਤੀਆ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੀ, ਹੈ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।