ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੋਜਾ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ (ਦਵਿਜ), ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਧੋ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ, ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਸੁੱਚੀ ਮੱਤ ਨਾਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅੱਠ-ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ੇ ਹੋਣ, ਗੋਲ ਤੇ ਉੱਪਰ ਉੱਠਿਆ ਕੇਂਦਰ ਹੋਵੇ, ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲਾਲ ਫੁੱਲ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤਾਮਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਰਕ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਾਤਰਾ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੱਥ ਤੇ ਅੰਗ-ਮੁਦ੍ਰਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਤੇ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਚੁਰ, ਸੁੱਚੇ, ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਨੰਦਮਈ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਦੀ ਮੁਰਤ ਦਰਸ਼ਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਫੈਦ ਕਮਲ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਗੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਭੂਰੇ-ਨੈਣ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹਰ ਗਹਣੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੂਪੀ ਚਕ੍ਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾੜ੍ਹ ਸਿੰਧੂਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਤਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਘੁੱਟਣੀਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਤਰਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਬੋਲ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਤਮ initiation ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਅਰਘ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗ, ਨਿਰ੍ਰਤੀ, ਵਾਯੂ, ਈਸ਼, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ, ਸਿਰ, ਜਟਾ, ਕਵਚ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਰਘ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਭੋਜਨ, ਜਪ, ਸ্তুਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮੁਰਤ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸੰਯਮੀ ਸ਼ੂਦਰ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿੱਤ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਤੀਆਂ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਾਸਕਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚਿਰਾਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਣੁ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਆਦਿਤਯ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਸੁੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਆਦਿਤਯ ਨੂੰ ਐਸਾ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬੀਮਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਗ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਧਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੀ ਇੱਛਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਬੋਲ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਭਾਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਉਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੋਣਾਰਕ ਦੀ ਉੱਚਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਦੀਵੇ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੈਕਾਰ ਅਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੀਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਜਾ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਅੱਗਲੇ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਮਨ-ਚਾਹੀ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਉੱਤਮ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਸੁੱਚਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਵਸਵਤ ਦੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਡਮਨਭੰਜਿਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਪਿਛਲੇ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਜਾਂ ਵਿੁਵਤ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੋਜਾ ਜੰਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਤਿੱਥੀ ਜਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ (ਦੇਵਤਾ) ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸਤੁਤੀ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਘੰਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।