ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਇਸ ਮੱਧ ਲੋਕ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਕਰੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਧਰਤੀ, ਇੱਥੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਬੇਰੁਕਾਵਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਨੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰਦੀਪ, ਕਸ਼ੇਰੂ, ਤਾਮਰਵਰਨ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਨਾਗਦੀਪ, ਸੌਮਯ, ਗਾਂਧਰਵ, ਵਾਰੁਣ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਂਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਰਾਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਵਨ; ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਪੂਜਾ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਹੇੰਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਯ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ਾ—ਇਹ ਇੱਥੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਾ—ਇਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੌੜੇ, ਉੱਚੇ, ਸੁਹਣੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ: ਕੋਲਾਹਲ, ਵੈਭਰਾਜ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦਰਦਲਾਚਲ। ਵਾਤੰਧਯ, ਵੈਦਿਉਤ, ਮੈਨਾਕ, ਸੁਰਸਾ, ਤੁੰਗਪ੍ਰਸਥ, ਨਾਗਗਿਰੀ, ਗੋਧਨਾ ਅਤੇ ਪਾਂਡਰਾਚਲ ਵੀ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਪਗਿਰੀ, ਵੈਜਯੰਤ, ਰੈਵਤ, ਅਰਬੁਦਾ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ, ਗੋਮੰਥ, ਕ੍ਰਿਤਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਚਲ ਵੀ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਪਰਵਤ, ਚਕੋਰਾ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਲੇਛ ਆਦਿ ਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ—ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਣੋ: ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਭਾਗਾ। ਯਮੁਨਾ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਵਿਤਸਤਾ, ਇਰਾਵਤੀ, ਕੁਹੁ, ਗੋਮਤੀ, ਧੂਤਪਾਪਾ, ਬਾਹੁਦਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ। ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਚਕਸ਼ੁਰ, ਨਿਸ਼ਠੀਵਾ, ਗੰਡਕੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਆਪਗਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਵਮ੍ਰਿਤੀ, ਦੇਵਵਤੀ, ਵਾਤਘਨੀ, ਸਿੰਧੂ, ਵੇਣਿਆ, ਚੰਦਨਾ, ਸਦਾਨੀਰਾ ਅਤੇ ਮਹੀ ਵੀ ਹਨ। ਚਰਮਣਵਤੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਦਿਸ਼ਾ, ਵੇਦਵਤੀ, ਸਿਪਰਾ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਣਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਨਰਮਦਾ, ਸੁਰਥਾ, ਕ੍ਰੀਆ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਾ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰੋਤਪਲਾ, ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ, ਕਰਮੋਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ, ਅਨਯਾਤਿਲਘੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਵਿਪਾਪਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵਲਾ ਵੀ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਧੇਰੁਜਾ, ਸ਼ਕਤਿਮਤੀ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ, ਕਰਮੁਹ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਵਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਪਰਾ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ, ਤਾਪੀ, ਵੇਣਾ, ਵੈਤਰਣੀ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ—ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੋਯਾ, ਮਹਾਗੌਰੀ, ਦੁर्गਾ, ਅੰਤਹਸ਼ਿਲਾ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਵੇਣਾ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ ਸਮੇਤ। ਸਹਯ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ—ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ, ਤਾਮਰਪਰਨੀ, ਪੁਸ਼ਯਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਯਲਾਵਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਠੰਡੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ: ਪਿਤ੍ਰਸੋਮਰਸ਼ਿਕੁਲਿਆ, ਵੰਜੁਲਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ। ਲਾਂਗੁਲਿਨੀ, ਵੰਸ਼ਕਰਾ, ਮਹੇੰਦਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁਵਿਕਾਲਾ, ਕੁਮਾਰੀ, ਮਨੂਗਾ ਅਤੇ ਮੰਦਗਾਮਿਨੀ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਤਿਮਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸ਼ਯਾਪਾਲਾਸਿਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀਆਂ ਹਨ, ਸਭ ਗੰਗਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਾਲ ਭਰ; ਮਤਸਿਆ, ਮੁਕੁਟਕੁਲਿਆ, ਕੁੰਤਲਾ, ਕਾਸ਼ਿਕੋਸ਼ਲਾ। ਅੰਧ੍ਰ, ਕਲਿੰਗ, ਸ਼ਮਕ, ਵ੍ਰਿਕ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਹਯ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣਾ ਹੈ। ਗੋਵਰਧਨ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਵਸਤ ਹੈ, ਵਾਹੀਕਾਰਾਟਧਾਨ, ਸੁਤੀਰਾ ਅਤੇ ਕਾਲਤੋਯਦਾ। ਅਪਰਾਂਤ, ਸ਼ੂਦਰ, ਵਾਹਲਿਕ, ਕੇਰਲ, ਗਾਂਧਾਰ, ਯਵਨ, ਸਿੰਧੂ, ਸੌਵੀਰ ਅਤੇ ਮਦਰਕ। ਸ਼ਤਦ੍ਰੁਹ, ਕਲਿੰਗ, ਪਾਰਦ, ਹਾਰਭੂਸ਼ਿਕ, ਮਾਠਰ, ਕਨਕ, ਕੈਕੇਯ ਅਤੇ ਦੰਭਮਾਲਿਕ। ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਜੋ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪਰਿਵਾਰ, ਕਬੋਜ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਬਰਬਰ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕ। ਵੀਰ, ਤੁਸ਼ਾਰ, ਪਹਲਵਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਨੁੱਖ, ਅਤਰੇਯ, ਭਰਦਵਾਜ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਦਸ਼ੇਰਕ। ਲੰਪਕ, ਸ਼ੁਨਸ਼ੋਕ, ਕੁਲਿਕ, ਜੰਗਲ, ਉਸ਼ਧਯ, ਚਲਚੰਦਰ ਅਤੇ ਕਿਰਾਤ ਜਾਤੀਆਂ। ਤੋਮਰ, ਹੰਸਮਾਰਗ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ, ਕਰੁਣ, ਸ਼ੁਲਿਕ, ਕੁਹਕ ਅਤੇ ਮਗਧ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਦੇ ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਚਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਹਾੜ, ਹਰ ਨਦੀ, ਹਰ ਲੋਕ ਅਤੇ ਹਰ ਇਲਾਕਾ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।