ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ, ਆਗਮਾਂ, ਮਹਾਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੋਲੀ—ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਬੜਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਮਗਰਮੱਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਹ ਦੇ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਗੰਦਲਾ ਹੋਇਆ, ਲਾਲਚ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਖਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਤੇ ਸਰਵੋੱਚ ਖੇਤਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ, ਦੱਸੋ—ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋੱਚ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਕਰਮ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਸੁਣੋ! ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸੰਵਾਦ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਕਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦੇ, ਬੇਅੰਤ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਜੋਬਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁ-ਰੰਗੀ ਪਥਰਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ, ਅਸਥਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਸੱਪਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੋਈ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਨਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਉਸ ਪਰਮਪਿਤਾ, ਵੱਡੇ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੁਰਗ ਤੇ ਨਰਕ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿਕ, ਜੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਾ ਸੰਜਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼—ਇਹ ਚਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ, ਉਸ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਪਦਵੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਹੋਰ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ, ਉਸ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; "ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਹੜੇ ਕਰਮ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਪ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਇਸ ਮੱਧ ਭੂਮੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਾਨਵਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਭੂਮੀ, ਇਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਛੱਡ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਭਾਰਤ ਖੰਡ, ਜੋ ਨੌ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੰਦਰਦੀਪ, ਕਸ਼ੇਰੁ, ਤਾਮ੍ਰਵਰਣ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਨਾਗਦੀਪ, ਸੌਮ੍ਯ, ਗਾਂਧਰਵ, ਵਾਰੁਣ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਰੀਆਤ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਵਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਪੂਜਾ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਆਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਪੁੰਨ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਮਹੇਂਦਰ, ਮਲਯ, ਸਾਹਯ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ, ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਵਿੰਧਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰ—ਇਹ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਹਾੜ ਹਨ।