ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ: ਜਲਦ, ਕੁਮਾਰ, ਸੁਕੁਮਾਰ, ਮਣਿਰਕ, ਕੁਸਮੋਦ, ਮੋਦਕੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ। ਹਰ ਇਕ ਪੁੱਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਉਦਯਗਿਰੀ, ਜਲਧਾਰਾ, ਰੈਵਤਕ, ਸ਼ਿਆਮਾ, ਅੰਭੋਗਿਰੀ, ਅਸਤਿਕੇਯ, ਰਮਿਆ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ—ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਤਿ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਚਾਰੋ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉੱਚ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵੀ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਅਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਨਲਿਨੀ ਅਤੇ ਰੇਣੁਕਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਖੂ, ਧੇਨੂਕਾ, ਗਭਾਸਤੀ ਅਤੇ ਸਪਤਮੀ ਦਰਿਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਦਰਿਆ ਵੀ ਹਨ। ਇਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਇਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਹਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੱਦ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਮਗ, ਮਗਧ, ਮਨਸ ਅਤੇ ਮੰਦਗ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਮਗਧ ਛੱਤਰੀ ਹਨ, ਮਨਸ ਵੈਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਦਗ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਸ਼ਾਕਾ ਦੁਵੀਪ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਹਰੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਸਹੀ ਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਸਿਆਮਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਕਾ ਦੁਵੀਪ ਦੇ ਪਾਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਕਾ ਦੁਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਾਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਵੀਪ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਾਕਾ ਦੁਵੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਵਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭੂਮੀ ਬਣੀ। ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਹੈ। ਇਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਬਿਲਕੁਲ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਵੀਪ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੋ ਖੇਤਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਘੇਰਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਨੀਵਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ। ਇਥੇ ਨਾਹ ਹੀ ਈਰਖਾ, ਡਰ, ਗੁੱਸਾ, ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਹੈ। ਬਾਹਰਲਾ ਖੇਤਰ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਹੈ। ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਆਦਿ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਵੀਪ ਉੱਤੇ ਸੱਚ-ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿਚ ਨਾ ਦਰਿਆ ਹਨ, ਨਾ ਪਹਾੜ। ਇਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ। ਇਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਤ ਹੈ, ਨਾ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਨਾ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ, ਨਾ ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਨਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਸੇਵਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਰਗ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਸਮਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ, ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਤ ਵਿਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਵੀਪ ਤੇ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪਰਮ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਵੀਪ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਘੇਰਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਗਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਘੱਟਦਾ, ਨਾ ਵਧਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਡੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਧਦਾ-ਘਟਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ-ਢਲਣ, ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਖ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਾਪ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂਗੁਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਧਣਾ-ਘਟਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਮਲ ਟਾਪੂ 'ਚ ਭੋਜਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਵੀ ਇਨੀ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨੇਰਾ, ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਛਿਲਕੇ, ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਵ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।