ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸੁਣੋ! ਕ੍ਰੌਂਚ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਰਬਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਧਾਮਾ, ਪੂੰਡਰੀਕਵਨ, ਦੁੰਦੁਭੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲਾ—ਇਹ ਪਰਬਤ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਭੂਮੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸੀ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਦਾ ਸੁਖੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਲ ਉਹ ਸਦਾ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਸਾਤ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ: ਗੌਰੀ, ਕਮੁਦਵਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਨੋਜਵਾ, ਖ੍ਯਾਤੀ ਅਤੇ ਪੂੰਡਰੀਕਾ—ਇਹ ਸਾਤ ਨਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਯਜਨ ਸਮੇਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਦੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰਾਜਾ ਭਵਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ: ਜਲਾਦਾ, ਕੁਮਾਰਾ, ਸੁਕੁਮਾਰਾ, ਮਨਿਰਕਾ, ਕੁਸਮੋਦਾ, ਮੋਦਕੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਰਬਤ ਹਨ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ: ਉਦਯਗੀਰੀ, ਜਲਧਾਰਾ, ਰੈਵਤਕਾ, ਸ਼ਿਆਮਾ, ਅੰਭੋਗੀਰੀ, ਅਸਤਿਕੇਯ, ਰਮਿਆ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਕਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹਵਾ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਹੀ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰੋਗ ਅਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਨਲੀਨੀ, ਰੇਨੁਕਾ, ਇਖ੍ਸ਼ੁ, ਧੇਨੁਕਾ, ਗਭਾਸਤੀ ਅਤੇ ਸਪਤਮੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਹਨ; ਜਲਾਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਕਦੇ ਹ੍ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਆਨੰਦ ਜਾਂ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਭੂਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇੱਥੇ ਮਗਾ, ਮਗਧਾ, ਮਨਸਾ ਅਤੇ ਮੰਦਗਾ ਲੋਕ ਹਨ; ਮਗਾ ਅਕਸਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਮਗਧਾ ਖ਼ਤਰੀ ਹਨ, ਮਨਸਾ ਵੈਸ਼ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੰਦਗਾ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪਾਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ, ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭੂਮੀ ਬਣੀ। ਧਾਤਕੀ ਨੇ ਵੀ ਦੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਭੂਮਿ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਤਨਾ ਹੀ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਬਤ ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋ ਭਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਚੱਕਰ ਰੂਪ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕਾਮ ਤੇ ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ-ਨੀਚਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਹਿਰਸ, ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਗੁੱਸਾ, ਨਾ ਦੋਸ਼, ਨਾ ਲੋਭ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਭੂਮਿ ਬਾਹਰ ਤੇ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਮਾਨਸੋੱਤਰ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਆਦਿ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ, ਨਾ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਪਰਬਤ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਰੂਪ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਜਾਤੀ, ਨਾ ਆਸ਼੍ਰਮ, ਨਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰਨਾ, ਨਾ ਤਿੰਨ ਵੇਦ, ਨਾ ਖੇਤੀ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਭਾਗ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਵਰਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸਮਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ, ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਤਾ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਵਟ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਮਿੱਠੇ ਜਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਤੇ ਘੇਰਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਇੰਝ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ, ਪਰਬਤਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਦਭੁੱਤ ਕਥਾ।