ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਵਰਣ ਵਿਭਾਗ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਪਿਲਾ, ਆਰੁਣਾ, ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਮ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਜਨਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਨੰਦਮਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਹੈ—ਸ਼ਾਲਮਲੀ—ਜੋ ਹਰ ਨਾਂਵ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੋਦਾ ਨਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਨਾਲੋਂ ਦੂਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਸ੍ਵੈਰਥ, ਰੰਧਨ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ। ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖੇਤਰ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਵੀ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ—ਸਭ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਧੀਮੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ—ਵਿਦ੍ਰੁਮ, ਹੇਮਸ਼ੈਲ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਪੁਸ਼੍ਟਿਮਾਨ, ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਦਰਾਚਲ। ਇਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ—ਧੁਤਪਾਪਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਾ, ਸਮਮਤੀ, ਵਿਦ੍ਯੁਤ, ਅੰਭਾ ਅਤੇ ਮਹੀ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਵਿੱਚ, ਕੁਸ਼ਸਤੰਭ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਚੀਜ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਪ ਤੋਂ ਇਹ ਟਾਪੂ ਘੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਘੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਉਤਮ ਮੁਨੀਆਂ, ਮੈਂ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਨਾਲੋਂ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੂਣਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਕੁਸ਼ਾਗ, ਮੰਦਗ, ਉਸ਼ਣਾ, ਪੀਵਰ, ਅੰਧਕਾਰਕ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖੇਤਰ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸੁਖਮਈ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਕ੍ਰੌਂਚ, ਵਾਮਨ, ਅੰਧਕਾਰਕ, ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਧਾਮ, ਪੁੰਡਰੀਕਵਨ, ਦੁੰਦੁਭੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਦੂਣੇ-ਤਿਗਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉੱਥੇ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ—ਗੌਰੀ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਨੋਜਵਾ, ਖ੍ਯਾਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼੍ਕਰ ਆਦਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਪਾਸਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚਦੀਪ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਨਾਲੋਂ ਦੂਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਯਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਤਮਾ ਉਥੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਦਿੱਤੇ—ਜਲਦ, ਕੁਮਾਰ, ਸੁਕੁਮਾਰ, ਮਣਿਰਕ, ਕੁਸਮੋਦਾ, ਮੋਦਕੀ ਅਤੇ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉਥੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਉਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਉਦਯਗਿਰੀ, ਜਲਧਾਰ, ਰੈਵਤਕ, ਸ਼ਿਆਮਾ, ਅੰਭੋਗਿਰੀ, ਅਸਤਿਕੇਯ, ਰਮਯ ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ। ਉਥੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਹੈ—ਸ਼ਾਕ—ਜਿਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਵਾ ਲੰਘਣ ਨਾਲ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਚਾਰ ਹੀ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰੇਕ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਕੁਮਾਰੀ, ਨਲਿਨੀ, ਰੇਣੁਕਾ, ਇਖ੍ਸ਼ੁ, ਧੇਨੁਕਾ, ਗਭਾਸਤੀ ਅਤੇ ਸਪਤਮੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦਸੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਜਲਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਚੌਥੇ ਭਾਗ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਉਥੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਪੁਰਖ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।