ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਗਾ। ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਨੂੰ, ਜਿੰਨੀ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਹੈ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨਾ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀਰ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸ਼ਵੇਤ, ਹਰਿਤ, ਜੀਮੂਤ, ਰੋਹਿਤ, ਵੈਦਯੁਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੀ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪਰਵਤ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਪਰਵਤ ਹਨ: ਕੁਮੁਦ, ਉਨਨਤ, ਤੀਜਾ ਬਲਾਹਕ, ਚੌਥਾ ਡ੍ਰੋਣ (ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉੱਗਦੀਆਂ ਹਨ), ਪੰਜਵਾਂ ਕੰਕ, ਛੇਵਾਂ ਮਹਿਸ਼, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਕੁਦਮਤ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰਵਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਤੋਯਾ, ਵਿਤ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਚੰਦ੍ਰਾ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਵਿਮੋਚਨੀ, ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸ਼ਵੇਤ, ਲੋਹਿਤ, ਜੀਮੂਤ, ਹਰਿਤ, ਵੈਦਯੁਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਰਣ ਵਸਦੇ ਹਨ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਪਿਲ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਆਰੁਣ, ਵੈਸ਼ ਪੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਇੱਥੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸੁਰੋਦਾ ਨਾਮਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੋਤਿਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਉਦਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਸਵੈਰਥ, ਰੰਧਨ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ। ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿਕ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਸ਼ੀਲ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧਿ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਕੇ, ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਵਿਦ੍ਰੁਮ, ਹੇਮਸ਼ੈਲ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਪੁਸ਼੍ਟਿਮਾਨ, ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਦਰਾਚਲ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਪਰਵਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ: ਧੁਤਪਾਪਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਪਵਿਤ੍ਰਾ, ਸਮਮਤੀ, ਵਿਦ੍ਯੁਤ, ਅੰਭਾ ਅਤੇ ਮਹੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਸਤੰਭਾ ਨਾਮਕ ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ clarified butter (ਘਿਉਂ) ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਘਿਉਂ ਦਾ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਕ੍ਰੌਂਚਾਦਵੀਪ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਕ੍ਰੌਂਚਾਦਵੀਪ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਕੁਸ਼ਾਦਵੀਪ ਦੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਕ੍ਰੌਂਚਾਦਵੀਪ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ: ਕੁਸ਼ਾਗ, ਮੰਦਗ, ਉਸ਼ਣ, ਪੀਵਰ, ਅੰਧਕਾਰਕ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭੀ। ਇਹ ਸੱਤੋ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਕ੍ਰੌਂਚ, ਵਾਮਨ, ਅੰਧਕਾਰਕ, ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਧਾਮ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਵਨ, ਦੁੰਦੁਭੀ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ੈਲ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੋ-ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪਰਵਤ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ, ਵਧਦੇ-ਫੁਲਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਥੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਉਹ ਸਦਾ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਹਨ: ਗੌਰੀ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਨੋਜਵਾ, ਖ੍ਯਾਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ। ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਦਹੀਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੁਵਿਜ, ਸ਼ਾਕਾ ਟਾਪੂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰਾਜਾ ਭਵਯ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਟਾਪੂ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਰਵਤ, ਨਦੀਆਂ, ਖੇਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੰਮਾਨਤ ਅਤੇ ਆਦਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।