ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਚਹੁੰਓਰ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ, ਦੂਧ ਦਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਗੋਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂ ਨਾਮਕ ਟਾਪੂ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੂਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਲਕ੍ਸ਼ ਟਾਪੂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ, ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਪਲਕ੍ਸ਼ਦਵੀਪ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਦੱਗਣਾ ਹੈ। ਪਲਕ੍ਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤਭਯਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰਾ, ਸੁਖੋਦਯਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਲਕ੍ਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤਭਯਾ, ਫਿਰ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰਾ, ਸੁਖਦਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਗੋਮੇਦ, ਚੰਦ੍ਰ, ਨਾਰਦ, ਡੰਡੁਭਿ, ਸੋਮਕ, ਸੁਮਨਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੈਭ੍ਰਾਜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ, ਨਿਰੋਗ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ: ਅਨੁਤਪਤਾ, ਸ਼ਿਖਾ, ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼ਾ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ, ਕਰਮੁ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤਾ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਜਲ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਉਲਟੀ ਵੱਗਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਸਦਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਪਲਕ੍ਸ਼ਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਵਰਣ ਹਨ: ਆਰ੍ਯਕ, ਕੁਰੁ, ਵਿਵਿਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਭਾਵਿਨ—ਇਹੀ ਉਥੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਲਕ੍ਸ਼ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਟਾਪੂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਲਕ੍ਸ਼ਦਵੀਪ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇਹ ਵਰਣਾਂ, ਆਰ੍ਯਕ ਆਦਿ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਸੋਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਪਲਕ੍ਸ਼ ਟਾਪੂ ਦੇ ਚਹੁੰਓਰ, ਉਸੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਇਕ ਖੰਡ ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਕ੍ਸ਼ ਟਾਪੂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀਰ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹਨ: ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹਰਿਤ, ਜੀਮੂਤ, ਰੋਹਿਤ, ਵੈਦ੍ਯੁਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਚਹੁੰਓਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਾ ਦੋਗੁਣਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਕੁਮੁਦ, ਉਨ੍ਨਤ, ਤੀਜਾ ਬਲਾਹਕ, ਚੌਥਾ ਡ੍ਰੋਣ (ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ), ਪੰਜਵਾਂ ਕਙਕ, ਛੇਵਾਂ ਮਹਿਸ਼, ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਕੁਦਮਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਤੋਯਾ, ਵਿਤ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾ, ਚੰਦਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ, ਵਿਮੋਚਨੀ ਅਤੇ निवृत्ति—ਇਹ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾਮਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਸ਼੍ਵੇਤ, ਲੋਹਿਤ, ਜੀਮੂਤ, ਹਰਿਤ, ਵੈਦ੍ਯੁਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਕਪਿਲ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਆਰੁਣ (ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ), ਪੀਤ (ਵੈਸ਼) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣ (ਸ਼ੂਦਰ)। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼੍ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅਟੱਲ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਉੱਥੇ ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਯਜਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਬਹੁਤ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਚਹੁੰਓਰ ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੇ ਦੋਗੁਣੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿਸ਼ਮਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਉਦ੍ਭਿਦ, ਵੇਣੁਮਾਨ, ਸ੍ਵੈਰਥ, ਰੰਧਨ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ; ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਾਮਾਂ ਉੱਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਓਥੇ ਵੀ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਆਦਿ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਹੀ ਵਰਣ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਸਨੇਹੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਤ ਰੂਪ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਪੂਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।