ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ—ਕੋਈ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਯੁੱਧ, ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਤਲੁਜ, ਚਨਾਬ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਤ ਹਨ, ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ, ਸੁਰਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਵੇਰੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਕਸ਼ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਾ, ਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੇਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਹਯਾਦ੍ਰਿ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਪਾਪ ਅਤੇ ਭੈ ਨਾਸ਼ਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ ਅਤੇ ਤਾਮ੍ਰਪਰਨੀ ਹਨ, ਜੋ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਿਕੁਲਿਆ, ਕੁਮਾਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੁਝ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ੁਕਤਿਮਤ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਮਰੂਪ, ਪੌਂਡ੍ਰ, ਕਲਿੰਗ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਹੋਰ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌਰਾਟਰ, ਸ਼ੂਦਰ, ਆਭੀਰ, ਅਰਬੁਦ, ਮਾਰੁਕ, ਮਾਲਵ ਅਤੇ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਸੌਵੀਰ, ਸੈਧਵ, ਸ਼ਾਲਵ, ਸ਼ਾਕਲ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਮਦਰ, ਰਾਮ, ਅੰਬਸ਼ਠ, ਪਾਰਸੀਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਜਮਾਨ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾਨੀ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਲਈ ਪੁੰਨ ਮਿਲੇ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੋਰ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਭੂਮੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੂੰਨ-ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ-ਕਦੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਤੇ ਆਧਾਰ ਹੈ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸੰਚਿਤ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰਕ ਬੰਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ, ਜੋ ਨੌ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਲੂਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੂਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਰ, ਪਲਕਸ਼ ਨਾਮਕ ਦਵੀਪ ਹੈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਹੈ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਂਤਭਯ, ਫਿਰ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ, ਸੁਖੋਦਯ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ। ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੰਡਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਭਯ, ਫਿਰ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ, ਸੁਖਦਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ। ਇਹ ਖੰਡ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਗੋਮੇਦ, ਚੰਦਰ, ਨਾਰਦ, ਦੰਡੁਭਿ, ਸੋਮਕ, ਸੁਮਨਾ ਅਤੇ ਵੈਭ੍ਰਾਜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਰਬਤਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਾਸੀਆਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ, ਦੁਖ ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਹੀ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੱਤ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਅਨੁਤਪਤਾ, ਸ਼ਿਖਾ, ਵਿਪਰਾਸ਼ਾ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ, ਕ੍ਰਮੁ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਸੁਣਣ ਮਾਤਰ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਵੀ ਹਨ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਉਤਾਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਈ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਾਂਗ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਧਰਮ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਆਰ੍ਯਕ, ਕੁਰੂ, ਵਿਵਿਸ਼ਵ ਅਤੇ ਭਾਵਿਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹਨ। ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਲਕਸ਼ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਵੀਪ ਦਾ ਨਾਂ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਆਰ੍ਯਕ ਵਰਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਵਰਣ ਦੇ ਲੋਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਥੇ ਸੋਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।