ਸੁਣੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਲਈ ਦਸ ਪਤਨੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ: ਅਰੁੰਧਤੀ, ਵਸੁ, ਯਮੀ, ਲੰਬਾ, ਭਾਨੁ, ਮਰੁਤਵਤੀ, ਸੰਕਲਪਾ, ਮੁਹੂਰਤਾ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮੀ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆ ਦੇਵ, ਮਰੁਤਵਤੀ ਤੋਂ ਮਰੁਤ, ਵਸੁ ਤੋਂ ਵਸੁ, ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨੁ, ਮੁਹੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਹੂਰਤ, ਲੰਬਾ ਤੋਂ ਘੋਸ਼ਾ, ਨਾਗਵੀਥੀ ਤੋਂ ਯਾਮਿਜਾ, ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ। ਸੰਕਲਪਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਜੰਮਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਹੈ। ਨਾਗਵੀਥੀ ਅਤੇ ਯਾਮਿਨੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਸ਼ਲ ਜੰਮਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਪਰਾਅ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਡਕਸ਼ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਠ ਵਸੁ ਹਨ: ਆਪਾ, ਧ੍ਰੁਵਾ, ਸੋਮਾ, ਧਵਾ, ਅਨਿਲ, ਅਨਲ, ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ। ਆਪਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੈਤੰਡਿਆ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਂਤ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧ੍ਰੁਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਪਣੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਚਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਧਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਵਿਣ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਦੇ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੋਹਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰਾ, ਪ੍ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਰਮਣਾ ਜੰਮੇ। ਅਨਿਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮਨੋਜਵਾ ਜੰਮਿਆ; ਅਨਿਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ ਅਵਿਜ਼੍ਨਾਤਗਤੀ ਹੈ। ਅਗਨਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਬਾਣ ਦੇ ਅਗੇ ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸ਼ਾਖਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਨੈਗਮੇਯਾ ਹਨ, ਜੋ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਲਾ ਹੈ। ਦੇਵਲਾ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧੈਰੀਵਾਨ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਇੱਕ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਲੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸਾ, ਅੱਠਵੇਂ ਵਸੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰੀਗਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਿਹਨ ਬਣਾਏ। ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੀਵਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਯ, ਤ੍ਵਸਟ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਜੰਮੇ। ਫਿਰ ਹਰਾ, ਬਹੁਰੂਪਾ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਅਪਰਾਜ਼ਿਤ, ਵ੍ਰਸ਼ਾਕਪੀ, ਸ਼ੰਭੁ, ਕਪਰਦੀ ਅਤੇ ਰੈਵਤ ਜੰਮੇ। ਮ੍ਰਿਗਵਿਆਧ, ਸ਼ਰਵ ਅਤੇ ਕਪਾਲੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸੌ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਮਾਪ ਤਾਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਾਨੂ, ਅਰਿਸ਼ਟਾ, ਸੁਰਸਾ, ਖਸਾ, ਸੁਰਭੀ, ਵਿਨਤਾ, ਤਾਮਰਾ, ਕਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਇਰਾ, ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਮੁਨੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ। ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਅਦਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਅਦਿਤੀ (ਡਕਸ਼ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ) ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ (ਮਰੀਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਤੋਂ ਜੰਮੇ। ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ, ਆਰਯਮਨ, ਧਾਤ੍ਰ, ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਣ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ, ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਭਗਾ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਜੰਮੇ। ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਸਤਾਈਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਚਮਕ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਊਰਜਾ ਸੀ। ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਵਿਦ੍ਯੁਤ (ਬਿਜਲੀਆਂ) ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੂ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਸੂਕਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਤੀਹਤੀਨ ਹਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲਯਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ ਕਿ ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ: ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼; ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਸਿੰਹਿਕਾ, ਜੋ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੈੰਹਿਕੇਯਾ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਹ੍ਰਾਦ, ਅਨੁਹ੍ਰਾਦ, ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਹ੍ਰਾਦ ਅਤੇ ਸੰਹ੍ਰਾਦ। ਹ੍ਰਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹ੍ਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਰਨਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।