ਸੁਣੋ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਧਰਤੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭੂਖ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ, ਦੁਆਪਰ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਜਾਂ ਸਤਯੁਗ ਦੇ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਹਰ ਇਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵੱਡੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਰਿਆ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਨਾਮਕ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਮੀ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਹੇੰਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਯ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ, ਰਿਕਸ਼, ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰੀਆਂਤ੍ਰ—ਇਹ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਜਾਂ ਜੰਤੂ-ਜਨਮ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾ ਕਰਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦੀ ਨੌਂ ਵੰਡਾਂ ਸੁਣੋ: ਇੰਦਰਦੀਪ, ਕਸੇਤੁਮਾ, ਤਾਮ੍ਰਾਪਰਨ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਨਾਗਦੀਪ, ਸੋਮ੍ਯ, ਗੰਧਰਵ, ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਨੌਂਵਾਂ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਤ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਯਵਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ, ਯੁੱਧ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧੰਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਰਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਰੀਆਂਤ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੀ ਕਈ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ੍ਰਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ। ਵਿਂਧਿਆ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ, ਸੁਰਮਾ ਆਦਿ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ; ਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਨਿਰਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਰਿਕਸ਼ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਾ, ਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੇਣੀ ਆਦਿ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਹਯ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ ਅਤੇ ਤਾਮ੍ਰਾਪਰਨੀ, ਜੋ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਮਹਿੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਿਕੁਲਿਆ, ਕੁਮਾਰਾ ਆਦਿ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁਕਤਿਮਤ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਖਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਦਰਿਆ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੁਰੂ, ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ ਹੀ ਪੂਰਬ ਦੇ ਲੋਕ, ਕਾਮਰੂਪ, ਪੌਂਡ੍ਰ, ਕਲਿੰਗ, ਮਗਧ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੂਦ੍ਰ, ਆਭੀਰ, ਅਰਬੁਦ, ਮਾਰੁਕ, ਮਾਲਵ ਅਤੇ ਪਾਰੀਆਂਤ੍ਰ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੌਵੀਰ, ਸੈੰਧਵ, ਸ਼ਾਲਵ, ਸ਼ਾਕਲ, ਮਦ੍ਰ, ਰਾਮ, ਅੰਬਸ਼ਠ, ਪਾਰਸੀਕ ਆਦਿ ਲੋਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਜਮਾਨ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਲੋਕ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਲਈ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਯਜਨ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਟਾਪੂ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਕੋਈ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਭੀ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—"ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਬੰਧਨ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਜੰਬੂਦਵੀਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਖੰਡ ਹਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਗੇੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਦੂਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗੇੜੇ ਵਿੱਚ ਪਲਕਸ਼ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਾਂਤਭਯ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਸੁਖੋਦਯ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ। ਇਹ ਸੱਤ ਹੀ ਪਲਕਸ਼ਦਵੀਪ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ: ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਭਯ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਸੁਖਦਾ, ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਕਸ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਹਾੜੀ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਗੋਮੇਦ, ਚੰਦਰ, ਨਾਰਦ, ਡੰਡੁਭੀ, ਸੋਮਕ, ਸੁਮਨਾ ਅਤੇ ਵੈਭਰਾਜ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਨਵਾਨ ਧਰਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਵੀਰ ਹਨ, ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।