ਪ੍ਰाचीन ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਾਦੀਪ ਹਨ—ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਹੈ ਸ਼ਾਲਮਲ; ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਇਹ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ ਹਨ। ਹਰ ਮਹਾਦੀਪ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਲੂਣ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਦੂਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਉਹ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਬਤੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਾਟ 'ਤੇ, ਚੌੜਾਈ ਸੋਲ੍ਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਮਲ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਿਮਵਤ, ਹੇਮਕੂਟ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੱਟ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਉਨੀਤਨੀ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭਾਰਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼, ਤੇ ਹਰਿਵਰਸ਼; ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਮਯਕ, ਫਿਰ ਹਿਰਣਮਯ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਖੇਤਰ—ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ, ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਮੇਰੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢੰਢੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲਾ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਕਦੰਬ, ਜੰਬੂ, ਪਿੱਪਲ ਅਤੇ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਹਾਥੀ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸੜਦੇ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੰਬੂਨਦੀ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਂ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ, ਨਾਂ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੰਧ, ਨਾਂ ਉਮਰ ਵਧਦੀ, ਨਾਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਘਟੋਤਰੀ; ਇਹ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਐਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਨਦੀ ਦਾ ਰਸ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਬੂਨਦਾ ਨਾਮਕ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਧਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੁਮਾਲ ਖੇਤਰ ਹਨ; ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੈਤਰਰਥ ਵਣ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵੈਭ੍ਰਾਜ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੰਦਨ ਵਣ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਰੋਵਰ—ਅਰੁਣੋਦਾ, ਮਹਾਭਦ੍ਰ, ਅਸੀਤੋਦਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਸਮ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਨੰਦ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੇਰੂ ਦੇ ਕੇਸਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਸ਼ਾਂਤਵਾਨ, ਚਕ੍ਰਕੁੰਜ, ਕੁਰਰੀ, ਮਾਲਯਵਾਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਵੈਕੰਕ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੇਸਰਪਰਵਤ ਹਨ: ਤ੍ਰਿਕੂਟ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਪਤੰਗ, ਰੁਚਕ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਹੋਰ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਸਰਾਚਲ ਹਨ: ਸ਼ਿਖਿਵਾਸ, ਸਵੈਦੂਰਯ, ਕਪਿਲ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਅਤੇ ਜਾਨੁਧੀ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਠਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖਕੂਟ, ਰਿਸ਼ਭ, ਹੰਸ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੇਸਰਾਚਲ ਕਾਲੰਜਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਉਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਉਹ ਅੱਠ ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਗੰਗਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ; ਉੱਥੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸੀਤਾ, ਅਲਕਾਨੰਦਾ, ਚਕਸ਼ੁਸ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ, ਭਦ੍ਰਾ ਸਰਣਵਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਲਕਾਨੰਦਾ ਦੱਖਣੀ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਤ-ਵਿਭਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਚਕਸ਼ੁਸ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ। ਉਹ ਕੇਤੁਮਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ; ਭਦ੍ਰਾ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ; ਅਨੀਲਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ, ਮਾਲਯਵਤ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ—ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਭਾਰਤ, ਕੇਤੁਮਾਲ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਖੇਤਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੱਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ; ਜਠਰਾ ਅਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਦੋ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਅਨੀਲਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਨ; ਗੰਧਮਾਦਨ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਪਰਿਆਤ੍ਰ ਦੋ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਅਨੀਲਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਨ; ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰਬ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਸ੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਜਾਰੁਧੀ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਇਹ ਦੋ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਫੈਲਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੁੱਖ, ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਸਾਰੇ ਪਰਮ ਸੌੰਦਰ्य ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।