ਅਹਿ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕਥਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਰਲੇ ਕਰਤਬ, ਸ਼ੌਰਯ ਦੇ ਕਾਰਜ, ਧਰਮ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਸ਼ਚਾ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵਿਆ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਅਦਵਿਤੀਯ ਜਨਮ ਦੀ ਵੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੀਜ਼, ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਹਾਣੀ ਅਸੀਂ ਸੁਣੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਮਿੱਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਅਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚਕ੍ਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾਂਦੀਪ, ਖੇਤਰ, ਪਹਾੜ, ਜੰਗਲ, ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਪ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਸੱਚੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰੋ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਸਥਾਰਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ। ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼—ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੈ, ਹੇ ਦਵਿਜ; ਕੁਸ਼ਾ, ਕ੍ਰੌੰਚ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸੱਤਵਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਲੂਣ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਘੀ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਉਚਾਈ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਇਹ ਬੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੈਦੇ ਤੇ, ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਵਾਂਗ kernel-ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਿਮਵਤ, ਹੇਮਕੂਟ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਹਨ; ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ—ਇਹ ਖੇਤਰ-ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੱਟ ਹੈ; ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ, ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਹਰੀਵਰਸ਼, ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰਮਯਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਿਰਣਮਯ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕੁਰੂ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੇਰੂ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸੇ, ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੀੜੇ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ: ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲਾ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਕਦੰਬ, ਜੰਬੂ, ਪਿੱਪਲ ਅਤੇ ਵਟ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਗਿਆਰਾਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੰਬੂ ਦਰੱਖਤ, ਹੇ ਦਵਿਜ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਜੰਬੂ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਫਲ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੰਬੂਨਦੀ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਸੀ ਉਸਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਸਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਨਾ ਗੰਦੀ ਵਾਸ਼ਨਾ, ਨਾ ਬੁਢਾਪਾ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਘਟਣਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਨਦੀ ਦਾ ਰਸ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਬੂਨਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੁਮਾਲਾ—ਇਹ ਦੋ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੈਤਰਰਥ ਜੰਗਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੈਭ੍ਰਾਜ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੰਦਨ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਅਰੁਣੋਦਾ, ਮਹਾਭਦਰ, ਅਸਿਤੋਦਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਨਸਮ—ਇਹ ਚਾਰ ਝੀਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਸ-ਭੋਗ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤਵਾਨ, ਚਕ੍ਰਕੁੰਜ, ਕੁਰਰੀ, ਮਾਲਯਵਾਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਵੈਕੰਕਾ—ਇਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕੇਸਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਕੂਟ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ, ਪਤੰਗਾ, ਰੁਚਕ, ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਇਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕੇਸਰਪਹਾੜ ਹਨ। ਸ਼ਿਖਿਵਾਸਾ, ਸਵੈਦੂਰਯ, ਕਪਿਲ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਜਾਨੁਧੀ—ਇਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਸਰਾਚਲ ਹਨ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਠਰਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਖਕੂਟ, ਰਿਸ਼ਭ, ਹੰਸ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਕੇਸਰਾਚਲਾਂ ਕਾਲੰਜਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਉਪਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ; ਆਠਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਗੰਗਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ; ਉੱਥੇ, ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਸੀਤਾ, ਅਲਕਾਨੰਦਾ, ਚਕਸ਼ੁਸ, ਅਤੇ ਭਦਰਾ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੇ ਮਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।