ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਐਸੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿ ਗਏ ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੀਆਂ। ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੈਰਣੀ ਅਤੇ ਅਸਿਕਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਨੇ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਹਰਯਸ਼ਵਾਂ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ, ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦਕਸ਼ ਨੇ, ਪੱਕਾ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ?"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰਯਸ਼ਵ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਨਾਦਾਨ ਹੋ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਓਗੇ?" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਹਰਯਸ਼ਵ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਦਕਸ਼, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਫਿਰ—ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੈਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ; ਇਹ ਸ਼ਬਲਸ਼ਵ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਉਕਸਾਇਆ। ਉਹ ਸਭ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਉਠੇ, "ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਹੀ ਕਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਪ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਾਂਗੇ।" ਉਹ ਵੀ, ਉਸੇ ਰਸਤੇ, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਦੁਇਜ, ਜੋ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਵੈਰਣੀ ਵਿੱਚ ਸਠ (60) ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪ੍ਰਭੂ ਕਸ਼ਯਪ, ਸੋਮਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਸ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਤੇਰਾਂ, ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸੱਤਾਈ (27), ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਅੰਗੀਰਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਅਰੁੰਧਤੀ, ਵਾਸੁ, ਯਾਮੀ, ਲੰਬਾ, ਭਾਨੁ, ਮਰੁਤਵਤੀ, ਸੰਕਲਪ, ਮੁਹੁੱਰਤਾ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ। ਇਹ ਦਸ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਓ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆਂ, ਮਰੁਤਵਤੀ ਤੋਂ ਮਰੁਤ, ਵਾਸੁ ਤੋਂ ਵਾਸੁ, ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨੁ, ਅਤੇ ਮੁਹੁੱਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਹੁੱਰਤ ਜਨਮ ਲਏ। ਲੰਬਾ ਤੋਂ ਘੋਸ਼ਾ, ਨਾਗਵੀਥੀ ਤੋਂ ਯਾਮਿਜਾ; ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਸੰਕਲਪਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ; ਨਾਗਵੀਥੀ ਅਤੇ ਯਾਮਿਨੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਜਨਮਿਆ। ਜੋ ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਕਸ਼, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਇਹ ਸਭ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੋਰ ਉਜਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੋ ਚੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਠ ਵਾਸੁ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਆਪਾ, ਧ੍ਰੁਵ, ਸੋਮਾ, ਧਵਾ, ਅਨਿਲ, ਅਨਲ, ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਵਾਸੁ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਤੰਡਯਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਂਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ; ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਰਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੇਜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਧਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਵਿਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮਨੋਹਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਰਮਣ ਜਨਮ ਲਏ। ਅਨਿਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੋਜਵਾ ਹੈ; ਅਨਿਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਅਵਿਜ਼੍ਯਾਤਗਤੀ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਣ ਦਾ ਸਿਰਾ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸ਼ਾਖਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ, ਅਤੇ ਨੈਗਮੇਯਾ ਹਨ, ਜੋ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਲਾ ਹੈ। ਦੇਵਲਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸਨ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਇੱਕ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਾਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸੰਗ ਰਹੀ; ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸਾ, ਅੱਠਵੇਂ ਵਾਸੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ, ਜਨਮਿਆ—ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਗਹਣਿਆਂ ਦਾ ਮਾਹਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਲਾ-ਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਹਨ ਬਣਾਏ। ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ; ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ; ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਿਆ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਵਾਸੁਆਂ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਸੰਸਾਰਕ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।