ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਾ ਵਰਗੇ ਇਹ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ-ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਕੇਵਲ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਦੱਖਾ ਦੀ ਇਸ ਸਿਰਜਣਾ ਨੂੰ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਹਨ, ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ। ਦੱਖਾ ਨੇ, ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਦੋਵਾਰੀਆਂ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਵ ਬਣਾਏ—ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੋਜਾਤ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੱਖਾ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵੈਰਣੀ ਅਸਿਕਨੀ, ਜੋ ਵੀਰਣ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨੇ ਵੈਰਣੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਦੱਖਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਿਕਨੀ ਤੋਂ ਜਣਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਸੁਖੀ-ਭਾਗੀ ਪੁੱਤਰ ਸੰਤਾਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਏ, ਤਦ ਦੈਵੀਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀਆਂ। ਕਸ਼ਯਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੇ ਦੱਖਾ ਦੀ ਧੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਦੱਖਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਰਦ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਫਿਰ ਵੈਰਣੀ ਅਸਿਕਨੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦੈਵੀਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੁੜ ਜੰਮੇ। ਉਹ ਮੁੜ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਰਾਹੀਂ ਦੱਖਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਯਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੱਖਾ ਨੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਰਾਹੀਂ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੱਖਾ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਉੱਚਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਸੀਂ ਸਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰਯਸ਼ਵ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੱਦ ਜਾਣੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਬਾਲਕਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰੋਗੇ?” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਜਦ ਹਰਯਸ਼ਵ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਦੱਖਾ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੁੜ— ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੈਰਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਵੀ ਸੰਤਾਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਲਸ਼ਵ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਈਆਂ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਪ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗੇ, ਤਦ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗੇ।” ਉਹ ਵੀ, ਉਸੇ ਰਸਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਦੋਵਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਦ ਦੱਖਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਸਨੇ ਵੈਰਣੀ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ, ਸੋਮਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ। ਦੱਖਾ ਨੇ ਦਸ ਧੀਆਂ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ, ਸਤਾਈਆਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸਨੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਅੰਗੀਰਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ-ਦੋ ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ: ਅਰੁੰਧਤੀ, ਵਾਸੁ, ਯਾਮੀ, ਲੰਬਾ, ਭਾਨੁ, ਮਰੁਤਵਤੀ, ਸੰਕਲਪ, ਮੁਹੂਰਤ, ਸਾਧਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ। ਇਹ ਦਸ ਧੀਆਂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਜਾਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਤਵਤੀ ਤੋਂ ਮਰੁਤ, ਵਾਸੁ ਤੋਂ ਵਾਸੁ, ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨੁ, ਮੁਹੂਰਤ ਤੋਂ ਮੁਹੂਰਤ ਜੰਮੇ। ਲੰਬਾ ਤੋਂ ਘੋਸ਼ਾ, ਨਾਗਵੀਥੀ ਤੋਂ ਯਾਮੀਜਾ, ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਕਲਪਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਜੰਮਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਉਸਦੀ ਸਾਰ ਹੈ; ਨਾਗਵੀਥੀ ਅਤੇ ਯਾਮਿਨੀ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਜੰਮੇ। ਜੋ ਸੋਮਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਾ ਨੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਇਹ ਸਭ ਤਾਰੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਠ ਵਾਸੁ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਆਪਾ, ਧਰੁਵ, ਸੋਮਾ, ਧਵਾ, ਅਨਿਲ, ਅਨਲ, ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਸੁ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਤੰਡਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਂਤ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ; ਧਰੁਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।