ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬੜੀ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਦਾਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਹਾਸਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਜਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜੰਗਾਂ ਲੜੀਆਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖਤਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਪਜ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪ, ਸ਼ਹਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਉੱਤੇ ਸਤ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਹਰ ਇਕ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦਾਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਥੰਮ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੇਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਯਜਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਸ ਦੇ ਯਜਨ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਵਰੀਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ। ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਕਦਾਚਿਤ, ਕਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼ੌਰਿਆ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਵਚ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਭਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ, ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦਾ ਚਕਰਵਰਤੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗਵਾਲਾ, ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਵੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਰਜਨਯਾ ਵਰਗਾ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ (ਕਰਤਵੀਰਯ) ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਰਗਾ, ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਕੋਟਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਵਗ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਿੰਡ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ ਲਈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਡਰ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਟਦਾ, ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ। ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ, ਡਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਕੇ ਛੁਪ ਗਏ, ਜਦ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਮੱਛੀਆਂ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮਛਲੀਆਂ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਉਤਲ ਪਤਲ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਿਕਲ ਆਵੇ। ਅਚਾਨਕ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਨਾਗ ਡਰ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣੇ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪੰਜ ਤੀਰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਭੁੱਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਜਦ ਪੂਲਸਤਯਾ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਵਣ, ਜੋ ਪੂਲਸਤਯਾ ਵੰਸ਼ਜ ਸੀ, ਅਰਜੁਨ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਆਇਆ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਪੂਲਸਤਯਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਸਨ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਜਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕੜਕ, ਉਵੇਂ ਹੀ—ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ!—ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਾਲ ਪੁਰਖੇ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ, ਜੋ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਕੋਲ ਮੰਗਣ ਆਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ—ਸੱਤਾਂ ਟਾਪੂ, ਅੱਗ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਿੰਡ, ਵੱਸੇ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ। ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੁੰਦਰ, ਸੁੰਨ੍ਹੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਡਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਹਈਹਯਾ (ਕਰਤਵੀਰਯ) ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਾਵਾ ਵੀ ਆਖਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ‘ਚ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। "ਹਈਹਯਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਤੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਾਰੇਗਾ।" ਇੱਕ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਰਗਵ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ; ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਆਈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਚੁਣਿਆ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਬਚੇ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤਾਕਤਵਰ, ਨਿਰਭੀਕ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ: ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ, ਸ਼ੂਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮਧੁਪਧ੍ਵਜ। ਜਯਧ੍ਵਜ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਕਰਤਵੀਰਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ।