ଯଥା ଚ ମାହିଷଂ ସର୍ପିର୍ ଦଧି ଚାପ୍ଯ୍ ଉପହାର୍ଯ ଵୈ ଗୋପାଃ ସମାନଯନ୍ତ୍ଯ୍ ଆଶୁ ତ୍ଵଯା ଵାଚ୍ଯାସ୍ ତଥା ତଥା
ଯେପରି ଗୋପାଳମାନେ ମହିଷକୁ ଘିଅ ଓ ଦହି ଶୀଘ୍ର ଉପସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି ଭାବରେ କହିବାକୁ ପଡିବ।
ଇତ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞପ୍ତସ୍ ତଦାକ୍ରୂରୋ ମହାଭାଗଵତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ଅଭଵତ୍ କୃଷ୍ଣଂ ଶ୍ଵୋ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ସତ୍ଵରଃ
ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ଅକୃର ମହାଭକ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆଗାମୀକାଲି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବି ବୋଲି ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।
ତଥେତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ ରଥମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ତଦା ପୁର୍ଯା ମଥୁରାଯା ମଧୁପ୍ରିଯଃ
‘ଠିକ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ରାଜା ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଚଢିଲେ ଏବଂ ମଧୁପ୍ରିୟ ମଥୁରା ସହରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
କେଶୀ ଚାପି ବଲୋଦଗ୍ରଃ କଂସଦୂତଃ ପ୍ରଚୋଦିତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ନିଧନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଵୃନ୍ଦାଵନମ୍ ଉପାଗମତ୍
କେଶୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରଣୀ, କଂସଙ୍କ ଦୂତ ଭାବରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁ, ବୃନ୍ଦାବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।
ସ ଖୁରକ୍ଷତଭୂପୃଷ୍ଠଃ ସଟାକ୍ଷେପଧୁତାମ୍ବୁଦଃ ପୁନର୍ ଵିକ୍ରାନ୍ତଚନ୍ଦ୍ରାର୍କମାର୍ଗୋ ଗୋପାନ୍ତମ୍ ଆଗମତ୍
ତାଙ୍କ ଖୁରରେ ଭୂମି ଫାଟିଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାନରେ ଆଘାତରେ ମେଘ ହଲିଗଲା, ସେ ପୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ରାସ୍ତା ଦେଇ ଗୋପାଳମାନେ ପାଖକୁ ଆସିଲା।
ତସ୍ଯ ହ୍ରେଷିତଶବ୍ଦେନ ଗୋପାଲା ଦୈତ୍ଯଵାଜିନଃ ଗୋପ୍ଯଶ୍ ଚ ଭଯସଂଵିଗ୍ନା ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ
ତାଙ୍କ ହ୍ରେଷଣ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଗୋପାଳ ଓ ଗୋପୀମାନେ, ଦୈତ୍ୟ ଘୋଡାକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ତ୍ରାହି ତ୍ରାହୀତି ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଵଚଃ ସତୋଯଜଲଦଧ୍ଵାନଗମ୍ଭୀରମ୍ ଇଦମ୍ ଉକ୍ତଵାନ୍
‘ବଞ୍ଚାଉ, ବଞ୍ଚାଉ’ ବୋଲି ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଗୋବିନ୍ଦ, ବର୍ଷାଭରା ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦରେ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଲଂ ତ୍ରାସେନ ଗୋପାଲାଃ କେଶିନଃ କିଂ ଭଯାତୁରୈଃ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଗୋପଜାତୀଯୈର୍ ଵୀରଵୀର୍ଯଂ ଵିଲୋପ୍ଯତେ
ଗୋପାଳମାନେ, ଏତେ ଭୟ କାହିଁକି? କେଶୀକୁ ଦେଖି ଏତେ ଭୟଭୀତ ହେବାକୁ କାହିଁକି? ତୁମ ଗୋପ ଜାତିର ସାହସ ଭୟରେ ହରାଇଯାଏ କି?
କିମ୍ ଅନେନାଲ୍ପସାରେଣ ହ୍ରେଷିତାରୋପକାରିଣା ଦୈତେଯବଲଵାହ୍ଯେନ ଵଲ୍ଗତା ଦୁଷ୍ଟଵାଜିନା
ଏହି ଅପରିପକ୍ୱ, ହ୍ରେଷଣ କରୁଥିବା, ଦୈତ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଚାଲୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡା ଉଠିଉଠି କାହିଁକି ତୁମେ ଏତେ ଭୟ କରୁଛ?
ଏହ୍ଯ୍ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କୃଷ୍ଣୋ ଽହଂ ପୂଷ୍ଣସ୍ ତ୍ଵ୍ ଇଵ ପିନାକଧୃକ୍ ପାତଯିଷ୍ଯାମି ଦଶନାନ୍ ଵଦନାଦ୍ ଅଖିଲାଂସ୍ ତଵ
ଆସ, ଆସ ଦୁଷ୍ଟ! ମୁଁ କୃଷ୍ଣ, ପୁଷଣଙ୍କ ପରି ଧନୁଧାରୀ, ତୋର ମୁହଁରୁ ସମସ୍ତ ଦାନ୍ତ ଫେଲିଦେବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ସ ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କେଶିନଃ ସଂମୁଖଂ ଯଯୌ ଵିଵୃତାସ୍ଯଶ୍ ଚ ସୋ ଽପ୍ଯ୍ ଏନଂ ଦୈତେଯଶ୍ ଚ ଉପାଦ୍ରଵତ୍
ଏପରି କହି, ଗୋବିନ୍ଦ କେଶୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ, ଦୈତ୍ୟ ମୁହଁ ଖୋଲି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ବାହୁମ୍ ଆଭୋଗିନଂ କୃତ୍ଵା ମୁଖେ ତସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ ପ୍ରଵେଶଯାମ୍ ଆସ ତଦା କେଶିନୋ ଦୁଷ୍ଟଵାଜିନଃ
ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ସର୍ପର ଭଳି କରି, ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡା କେଶୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ଲଗାଇଦେଲେ।
କେଶିନୋ ଵଦନଂ ତେନ ଵିଶତା କୃଷ୍ଣବାହୁନା ଶାତିତା ଦଶନାସ୍ ତସ୍ଯ ସିତାଭ୍ରାଵଯଵା ଇଵ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତ କେଶୀଙ୍କ ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଧଳା ମେଘର ଭଳି।
କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଵୃଧେ ବାହୁଃ କେଶିଦେହଗତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଵିନାଶାଯ ଯଥା ଵ୍ଯାଧିର୍ ଆପ୍ତଭୂତୈର୍ ଉପେକ୍ଷିତଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତ କେଶୀଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆକାରରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ଯେପରି ଅନଦିଆ ରୋଗ ଦେହରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଵିପାଟିତୌଷ୍ଠୋ ବହୁଲଂ ସଫେନଂ ରୁଧିରଂ ଵମନ୍ ସୃକ୍କଣୀ ଵିଵୃତେ ଚକ୍ରେ ଵିଶ୍ଲିଷ୍ଟେ ମୁକ୍ତବନ୍ଧନେ
ତାଙ୍କ ଓଠ ଫାଟିଗଲା, ବହୁ ଝୁମୁଡ଼ା ରକ୍ତ ବମନ କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଜବା ଖୋଲିଗଲା ଏବଂ ବନ୍ଧନ ଖୁଲିଗଲା।
ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ପାଦୈଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ସମୁତ୍ସୃଜନ୍ ସ୍ଵେଦାର୍ଦ୍ରଗାତ୍ରଃ ଶ୍ରାନ୍ତଶ୍ ଚ ନିର୍ଯତ୍ନଃ ସୋ ଽଭଵତ୍ ତତଃ
ସେ ଭୂମିରେ ଲଡ଼ିଗଲା, ମଳ ଓ ମୁତ୍ର ପ୍ରସ୍ରବଣ କଲା, ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଗଲା, କ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲା।
ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯୋ ମହାରୌଦ୍ରଃ ସୋ ଽସୁରଃ କୃଷ୍ଣବାହୁନା ନିପପାତ ଦ୍ଵିଧାଭୂତୋ ଵୈଦ୍ଯୁତେନ ଯଥା ଦ୍ରୁମଃ
ମୁହଁ ଖୋଲି ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଅସୁର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା, ବିଜୁଳି ଆଘାତରେ ଗଛ ଭାଗିଯାଇଥିବା ପରି।
ଦ୍ଵିପାଦପୃଷ୍ଠପୁଚ୍ଛାର୍ଧଶ୍ରଵଣୈକାକ୍ଷନାସିକେ କେଶିନସ୍ ତେ ଦ୍ଵିଧା ଭୂତେ ଶକଲେ ଚ ଵିରେଜତୁଃ
ଦୁଇଟି ପା, ପିଠ, ପୁଛ, ଅଧା କାନ, ଏକ ଆଖି ଓ ନାକ ସହିତ, କେଶୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଶୁଯିଥିଲା।
ହତ୍ଵା ତୁ କେଶିନଂ କୃଷ୍ଣୋ ମୁଦିତୈର୍ ଗୋପକୈର୍ ଵୃତଃ ଅନାଯସ୍ତତନୁଃ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ହସଂସ୍ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
କେଶୀଙ୍କୁ ମାରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦିତ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ ଥିଲା, ହସି ହସି ସେ ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦାଉ ଥିଲେ।
ତତୋ ଗୋପାଶ୍ ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ ଚ ହତେ କେଶିନି ଵିସ୍ମିତାଃ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମ୍ ଅନୁରାଗମନୋରମମ୍
କେଶୀଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ପରେ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଗଲେ, ତାପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା, ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଯଯୌ ତ୍ଵରିତୋ ଵିପ୍ରୋ ନାରଦୋ ଜଲଦସ୍ଥିତଃ କେଶିନଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହର୍ଷନିର୍ଭରମାନସଃ
ଏହା ପରେ, ମହାର୍ଷି ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ଏକ ମେଘରେ ଉଭା ଆସିଲେ; କେଶୀଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ସାଧୁ ସାଧୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଲୀଲଯୈଵ ଯଦ୍ ଅଚ୍ଯୁତ ନିହତୋ ଽଯଂ ତ୍ଵଯା କେଶୀ କ୍ଲେଶଦସ୍ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
“ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ, ଜଗତ୍ନାଥ! ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମର ଲୀଳାରେ କେଶୀ, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା, ତୁମେ ମାରିଦେଲା।”
ସୁକର୍ମାଣ୍ଯ୍ ଅଵତାରେ ତୁ କୃତାନି ମଧୁସୂଦନ ଯାନି ଵୈ ଵିସ୍ମିତଂ ଚେତସ୍ ତୋଷମ୍ ଏତେନ ମେ ଗତମ୍
“ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଅବତାରରେ କରିଥିବା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମୋ ମନକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଇଛି; ଏହି କାରଣରେ ମୋର ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା।”
ତୁରଗସ୍ଯାସ୍ଯ ଶକ୍ରୋ ଽପି କୃଷ୍ଣ ଦେଵାଶ୍ ଚ ବିଭ୍ଯତି ଧୁତକେସରଜାଲସ୍ଯ ହ୍ରେଷତୋ ଽଭ୍ରାଵଲୋକିନଃ
“ଏହି ଘୋଡାର ମୁହଁ ଦେଖି, ମାନେ ତାଙ୍କର କେଶ ଫିଙ୍ଗାଇ ହେଁହେଁ କରି ମେଘକୁ ଉଡାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ହେଇଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ।”
ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯୈଷ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହତଃ କେଶୀ ଜନାର୍ଦନ ତସ୍ମାତ୍ କେଶଵନାମ୍ନା ତ୍ଵଂ ଲୋକେ ଗେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
“ଜନାର୍ଦନ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କେଶୀକୁ ମାରିଦେଲା, ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ଲୋକରେ ‘କେଶବ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବା।”
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯ୍ ଅସ୍ତୁ ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି କଂସଯୁଦ୍ଧେ ଽଧୁନା ପୁନଃ ପରଶ୍ଵୋ ଽହଂ ସମେଷ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା କେଶିନିଷୂଦନ
“ତୁମକୁ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା; ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, କଂସ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଉଥରେ ଆସିବି; ପରସ୍ତି ଦିନ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ମିଳିବି, କେଶୀ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିବା।”
ଉଗ୍ରସେନସୁତେ କଂସେ ସାନୁଗେ ଵିନିପାତିତେ ଭାରାଵତାରକର୍ତା ତ୍ଵଂ ପୃଥିଵ୍ଯା ଧରଣୀଧର
“ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବାର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ ଧରଣୀଧର ହେବା।”
ତତ୍ରାନେକପ୍ରକାରେଣ ଯୁଦ୍ଧାନି ପୃଥିଵୀକ୍ଷିତାମ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯାନି ମଯା ଯୁଷ୍ମତ୍ପ୍ରଣୀତାନି ଜନାର୍ଦନ
“ସେଠି, ତୁମ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଯୁଦ୍ଧ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବି, ଜନାର୍ଦନ।”
ସୋ ଽହଂ ଯାସ୍ଯାମି ଗୋଵିନ୍ଦ ଦେଵକାର୍ଯଂ ମହତ୍ କୃତମ୍ ତ୍ଵଯା ସଭାଜିତଶ୍ ଚାହଂ ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତୁ ଵ୍ରଜାମ୍ଯ୍ ଅହମ୍
“ଏବେ ମୁଁ ଯାଉଛି, ଗୋବିନ୍ଦ; ଦେବତାଙ୍କର ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ସଫଳ କରିଛ; ତୁମେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଲା; ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ରହୁ, ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି।”
ନାରଦେ ତୁ ଗତେ କୃଷ୍ଣଃ ସହ ଗୋପୈର୍ ଅଵିସ୍ମିତଃ ଵିଵେଶ ଗୋକୁଲଂ ଗୋପୀନେତ୍ରପାନୈକଭାଜନମ୍
ନାରଦ ଯାଇବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେ ସହ ଅବିଭାବିତ ଭାବରେ ଗୋକୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଗୋପୀମାନେଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରିୟ।