ସ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ନ ସଂତାପଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ କର୍ତୁମ୍ ଅର୍ହସି ନାର୍ଜୁନସ୍ଯ ରିପୁଃ କଶ୍ଚିନ୍ ମମାଗ୍ରେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ ତୁମେ ଯାଅ; ପୁଅ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କେହି ବିଜୟୀ ହେବେ ନାହିଁ।
ଅର୍ଜୁନାର୍ଥେ ତ୍ଵ୍ ଅହଂ ସର୍ଵାନ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାନ୍ ନିଵୃତ୍ତେ ଭାରତେ ଯୁଦ୍ଧେ କୁନ୍ତ୍ଯୈ ଦାସ୍ଯାମି ଵିକ୍ଷତାନ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଆଦି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ଫେରାଇଦେବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତଃ ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଦେଵରାଜୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ ଆରୁହ୍ଯୈରାଵତଂ ନାଗଂ ପୁନର୍ ଏଵ ଦିଵଂ ଯଯୌ
ଏପରି କହି, ଦେବରାଜା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣୋ ଽପି ସହିତୋ ଗୋଭିର୍ ଗୋପାଲୈଶ୍ ଚ ପୁନର୍ ଵ୍ରଜମ୍ ଆଜଗାମାଥ ଗୋପୀନାଂ ଦୃଷ୍ଟପୂତେନ ଵର୍ତ୍ମନା
କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ଗାଈ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ପଥରେ, ପୁଣି ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେ ଶକ୍ରେ ତୁ ଗୋପାଲାଃ କୃଷ୍ଣମ୍ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ ଊଚୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଧୃତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେନ ଗୋଵର୍ଧନାଚଲମ୍
ଶକ୍ର ଚଲିଯିବା ପରେ, ଗୋପମାନେ ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଏହିପରି କହିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଧରିଥିଲେ।
ଵଯମ୍ ଅସ୍ମାନ୍ ମହାଭାଗ ଭଵତା ମହତୋ ଭଯାତ୍ ଗାଵଶ୍ ଚ ଭଵତା ତ୍ରାତା ଗିରିଧାରଣକର୍ମଣା
ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମେ ଆମେ ଓ ଗାଈମାନେ ଉପରେ ବଡ଼ ଆପଦ ଆସିଥିଲା, ଗିରିଧାରଣ କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ।
ବାଲକ୍ରୀଡେଯମ୍ ଅତୁଲା ଗୋପାଲତ୍ଵଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ କର୍ମ ଭଵତଃ କିମ୍ ଏତତ୍ ତାତ କଥ୍ଯତାମ୍
ଏହି ଅପୂର୍ବ ବାଳ୍ୟ ଖେଳ, ଗୋପାଳ ଭୂମିକା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗୁଛି; ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ—ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ, ବାପା, ଦୟାକରି କହ।
କାଲିଯୋ ଦମିତସ୍ ତୋଯେ ପ୍ରଲମ୍ବୋ ଵିନିପାତିତଃ ଧୃତୋ ଗୋଵର୍ଧନଶ୍ ଚାଯଂ ଶଙ୍କିତାନି ମନାଂସି ନଃ
କାଳିୟକୁ ଜଳରେ ଶାନ୍ତ କରିଛ, ପ୍ରଲମ୍ବକୁ ପତନ କରାଇଛ, ଏହି ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଧରିଛ—ଏସବୁ ଦେଖି ଆମ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ହରେଃ ପାଦୌ ଶ୍ରଯାମୋ ଽମିତଵିକ୍ରମ ଯଥା ତ୍ଵଦ୍ଵୀର୍ଯମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ନ ତ୍ଵାଂ ମନ୍ଯାମହେ ନରମ୍
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଆମେ ହରିଙ୍କ ପାଦରେ ଶରଣ ନେଉଛୁ । ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତୁମର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଆମେ ତୁମକୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବିପାରୁନାହିଁ ।
ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଵା ତ୍ଵଂ ଯକ୍ଷୋ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଏଵ ଵା କିଂ ଚାସ୍ମାକଂ ଵିଚାରେଣ ବାନ୍ଧଵୋ ଽସ୍ତି ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ
ତୁମେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ । ତୁମେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟ । ଆମର ପ୍ରଣାମ ନିଅ ।
ପ୍ରୀତିଃ ସସ୍ତ୍ରୀକୁମାରସ୍ଯ ଵ୍ରଜସ୍ଯ ତଵ କେଶଵ କର୍ମ ଚେଦମ୍ ଅଶକ୍ଯଂ ଯତ୍ ସମସ୍ତୈସ୍ ତ୍ରିଦଶୈର୍ ଅପି
ହେ କେଶବ, ଗୋପଗାଁର ଜିଅମାନେ ଓ ଛୁଆମାନେ ତୁମ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ସ୍ନେହ ରଖନ୍ତି, ସେ ସ୍ନେହ ତୁମର । ଏହି କାମ ତୁମେ କରିଛ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ବାଲତ୍ଵଂ ଚାତିଵୀର୍ଯଂ ଚ ଜନ୍ମ ଚାସ୍ମାସ୍ଵ୍ ଅଶୋଭନମ୍ ଚିନ୍ତ୍ଯମାନମ୍ ଅମେଯାତ୍ମଞ୍ ଶଙ୍କାଂ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ତୁମର ଶିଶୁବୟସ, ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଭାବ ଓ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ହେବା, ଏହା ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ । ଏହା ଭାବିଲେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ଆତ୍ମା, ଆମ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପଜେ ।
କ୍ଷଣଂ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ଵ୍ ଅସୌ ତୂଷ୍ଣୀଂ କିଂଚିତ୍ ପ୍ରଣଯକୋପଵାନ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଏଵମ୍ ଉକ୍ତସ୍ ତୈର୍ ଗୋପୈର୍ ଆହ କୃଷ୍ଣୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ନିରବ ରହିଲେ, ହଳୁକା ସ୍ନେହଭରା କ୍ରୋଧ ଦେଖାଇଲେ । ଏଭଳି ଗୋପମାନେ କହିଲେ, ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ମତ୍ସଂବନ୍ଧେନ ଵୋ ଗୋପା ଯଦି ଲଜ୍ଜା ନ ଜାଯତେ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ଵାହଂ ତତଃ କିଂ ଵୋ ଵିଚାରେଣ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ହେ ଗୋପମାନେ, ମୋ ସହିତ ଆପଣମାନେର ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ କୌଣସି ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ କିମ୍ବା ମୁଁ ଯଦି ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ଗୌରବ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା ?
ଯଦି ଵୋ ଽସ୍ତି ମଯି ପ୍ରୀତିଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋ ଽହଂ ଭଵତାଂ ଯଦି ତଦ୍ ଅର୍ଘା ବନ୍ଧୁସଦୃଶୀ ବାନ୍ଧଵାଃ କ୍ରିଯତାଂ ମଯି
ଯଦି ଆପଣମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ରଖନ୍ତି, ଯଦି ମୁଁ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ ଗୌରବ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ଆମକୁ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଆମକୁ ଆତ୍ମୀୟ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ।
ନାହଂ ଦେଵୋ ନ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ନ ଯକ୍ଷୋ ନ ଚ ଦାନଵଃ ଅହଂ ଵୋ ବାନ୍ଧଵୋ ଜାତୋ ନାତଶ୍ ଚିନ୍ତ୍ଯମ୍ ଅତୋ ଽନ୍ଯଥା
ମୁଁ ନ ଦେବତା, ନ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନ ଯକ୍ଷ, ନ ଦାନବ । ମୁଁ ଆପଣମାନେର ଆତ୍ମୀୟ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି । ତେଣୁ ଆଉ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେର୍ ଵାକ୍ଯଂ ବଦ୍ଧମୌନାସ୍ ତତୋ ବଲମ୍ ଯଯୁର୍ ଗୋପା ମହାଭାଗାସ୍ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଣଯକୋପିନି
ହରିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ନିରବ ରହି, ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ସ୍ନେହଭରା କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
କୃଷ୍ଣସ୍ ତୁ ଵିମଲଂ ଵ୍ଯୋମ ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରିକାମ୍ ତଥା କୁମୁଦିନୀଂ ଫୁଲ୍ଲାମ୍ ଆମୋଦିତଦିଗନ୍ତରାମ୍
କୃଷ୍ଣ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକ ଓ ଖିଲିଥିବା କୁମୁଦିନୀ ଫୁଲ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ସୁଗନ୍ଧି ଭରିଦେଉଛି, ଦେଖିଲେ ।
ଵନରାଜୀଂ ତଥା କୂଜଦ୍ଭୃଙ୍ଗମାଲାମନୋରମାମ୍ ଵିଲୋକ୍ଯ ସହ ଗୋପୀଭିର୍ ମନଶ୍ ଚକ୍ରେ ରତିଂ ପ୍ରତି
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାରୀ ଶାରୀ ଗଛ, ମଧୁର ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ମନ ପ୍ରେମରେ ଲଗିଗଲା ।
ସହ ରାମେଣ ମଧୁରମ୍ ଅତୀଵ ଵନିତାପ୍ରିଯମ୍ ଜଗୌ କମଲପାଦୋ ଽସୌ ନାମ ତତ୍ର କୃତଵ୍ରତଃ
ରାମଙ୍କ ସହିତ, କମଳପାଦ କୃଷ୍ଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଓ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ବ୍ରତ ରହିଥିଲା ।
ରମ୍ଯଂ ଗୀତଧ୍ଵନିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଂତ୍ଯଜ୍ଯାଵସଥାଂସ୍ ତଦା ଆଜଗ୍ମୁସ୍ ତ୍ଵରିତା ଗୋପ୍ଯୋ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ମଧୁସୂଦନଃ
ମଧୁର ଗୀତର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ଘର ଛାଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ଯେଉଁଠି ମଧୁସୂଦନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଚାଲିଆସିଲେ ।
ଶନୈଃ ଶନୈର୍ ଜଗୌ ଗୋପୀ କାଚିତ୍ ତସ୍ଯ ପଦାନୁଗା ଦତ୍ତାଵଧାନା କାଚିଚ୍ ଚ ତମ୍ ଏଵ ମନସାସ୍ମରତ୍
କୌଣସି ଗୋପୀ ଶାନ୍ତ ଶାନ୍ତ ତାଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଗାଇଲେ; ଅନ୍ୟେଜଣୀ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ମନରେ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ।
କାଚିତ୍ କୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଲଜ୍ଜାମ୍ ଉପାଯଯୌ ଯଯୌ ଚ କାଚିତ୍ ପ୍ରେମାନ୍ଧା ତତ୍ପାର୍ଶ୍ଵମ୍ ଅଵିଲଜ୍ଜିତା
କୌଣସି ଗୋପୀ 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ଲଜ୍ଜା ଲାଗିଲେ; ଅନ୍ୟେଜଣୀ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ।
କାଚିଦ୍ ଆଵସଥସ୍ଯାନ୍ତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବହିର୍ ଗୁରୁମ୍ ତନ୍ମଯତ୍ଵେନ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଦଧ୍ଯୌ ମୀଲିତଲୋଚନା
କୌଣସି ଗୋପୀ ଘର ଭିତରେ ରହି, ବାହାରେ ବଡ଼ମଣିଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଦେଇ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ।
ଗୋପୀପରିଵୃତୋ ରାତ୍ରିଂ ଶରଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରମନୋରମାମ୍ ମାନଯାମ୍ ଆସ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ରାସାରମ୍ଭରସୋତ୍ସୁକଃ
ଗୋପୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ଗୋବିନ୍ଦ, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ ରାତିକୁ ମାନ୍ୟ କଲେ, ରାସ ଆରମ୍ଭର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଆତୁର ହେଲେ ।
ଗୋପ୍ଯଶ୍ ଚ ଵୃନ୍ଦଶଃ କୃଷ୍ଣଚେଷ୍ଟାଭ୍ଯାଯତ୍ତମୂର୍ତଯଃ ଅନ୍ଯଦେଶଗତେ କୃଷ୍ଣେ ଚେରୁର୍ ଵୃନ୍ଦାଵନାନ୍ତରମ୍
ଗୋପୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ, ଯାହାଙ୍କର ଆକୃତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କ୍ରିୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେବେଳେ, ବୃନ୍ଦାବନ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ।
ବଭ୍ରମୁସ୍ ତାସ୍ ତତୋ ଗୋପ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନଲାଲସାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚରଣଂ ରାତ୍ରୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇଥିବା ଗୋପୀମାନେ, ବ୍ରଜରେ ରାତିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଏପଟ-ସେପଟ ଘୁରୁଥିଲେ ।
ଏଵଂ ନାନାପ୍ରକାରାସୁ କୃଷ୍ଣଚେଷ୍ଟାସୁ ତାସୁ ଚ ଗୋପ୍ଯୋ ଵ୍ଯଗ୍ରାଃ ସମଂ ଚେରୂ ରମ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନମ୍
ଏଭଳି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ସେଥିରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ରମଣୀୟ ବୃନ୍ଦାବନରେ ଘୁରୁଥିଲେ ।
ନିଵୃତ୍ତାସ୍ ତାସ୍ ତତୋ ଗୋପ୍ଯୋ ନିରାଶାଃ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନେ ଯମୁନାତୀରମ୍ ଆଗମ୍ଯ ଜଗୁସ୍ ତଚ୍ଚରିତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ନିରାଶ ହୋଇ, ସେହି ଗୋପୀମାନେ ବାପସ ହେଲେ, ଯମୁନା କୂଳକୁ ଯାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର କାହାଣୀ ଗାଇଲେ ।
ତତୋ ଦଦୃଶୁର୍ ଆଯାନ୍ତଂ ଵିକାଶିମୁଖପଙ୍କଜମ୍ ଗୋପ୍ଯସ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗୋପ୍ତାରଂ କୃଷ୍ଣମ୍ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍
ତାପରେ, ଗୋପୀମାନେ ଦେଖିଲେ — ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ସରଳ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସହଜରେ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଆସୁଛନ୍ତି ।