ଯୋ ଽନ୍ଯସ୍ଯାଃ ଫଲମ୍ ଅଶ୍ନନ୍ ଵୈ ପୂଜଯତ୍ଯ୍ ଅପରାଂ ନରଃ ଇହ ଚ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚୈଵାସୌ ତାତ ନାପ୍ନୋତି ଶୋଭନମ୍
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କର ଜ୍ଞାନର ଫଳ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟକୁ ପୂଜିଥାଏ, ସେ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଭଲ ଫଳ ପାଉନାହିଁ।
ପୂଜ୍ଯନ୍ତାଂ ପ୍ରଥିତାଃ ସୀମାଃ ସୀମାନ୍ତଂ ଚ ପୁନର୍ ଵନମ୍ ଵନାନ୍ତା ଗିରଯଃ ସର୍ଵେ ସା ଚାସ୍ମାକଂ ପରା ଗତିଃ
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୀମା, ସୀମାନ୍ତ ଏବଂ ଅବାର ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗିରିମାଳାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଅ। ଏହି ହେଉଛି ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ।
ଗିରିଯଜ୍ଞସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଗୋଯଜ୍ଞଶ୍ ଚ ପ୍ରଵର୍ତ୍ଯତାମ୍ କିମ୍ ଅସ୍ମାକଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଗାଵଃ ଶୈଲାଶ୍ ଚ ଦେଵତାଃ
ତେଣୁ ପାହାଡ଼ ଓ ଗାଈଙ୍କର ବଳି ଉତ୍ସବ କରାଯାଉ। ଆମ ପାଇଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ସହ କାହିଁକି? ଗାଈ ଓ ପାହାଡ଼ ହେଉଛନ୍ତି ଆମର ଦେବତା।
ମନ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞପରା ଵିପ୍ରାଃ ସୀରଯଜ୍ଞାଶ୍ ଚ କର୍ଷକାଃ ଗିରିଗୋଯଜ୍ଞଶୀଲାଶ୍ ଚ ଵଯମ୍ ଅଦ୍ରିଵନାଶ୍ରଯାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଚାଷୀମାନେ ସୀମା ଉପରେ ବଳି ଦିଅନ୍ତି, ଆମେ ପାହାଡ଼ ଓ ଗାଈଙ୍କର ବଳି ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଛୁ।
ତସ୍ମାଦ୍ ଗୋଵର୍ଧନଃ ଶୈଲୋ ଭଵଦ୍ଭିର୍ ଵିଵିଧାର୍ହଣୈଃ ଅର୍ଚ୍ଯତାଂ ପୂଜ୍ଯତାଂ ମେଧ୍ଯଂ ପଶୁଂ ହତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ତେଣୁ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧ ପଶୁ ବଳି ଦିଅ।
ସର୍ଵଘୋଷସ୍ଯ ସଂଦୋହା ଗୃହ୍ଯନ୍ତାଂ ମା ଵିଚାର୍ଯତାମ୍ ଭୋଜ୍ଯନ୍ତାଂ ତେନ ଵୈ ଵିପ୍ରାସ୍ ତଥାନ୍ଯେ ଚାପି ଵାଞ୍ଛକାଃ
ସମସ୍ତ ଗୋଖାଟିର ଦୁଧ ଏକଠା କର, କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକମାନେ ଏହା ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ।
ତମ୍ ଅର୍ଚିତଂ କୃତେ ହୋମେ ଭୋଜିତେଷୁ ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ ଶରତ୍ପୁଷ୍ପକୃତାପୀଡାଃ ପରିଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଗୋଗଣାଃ
ଯେତେବେଳେ ପୂଜା ହେବ, ହୋମ ହେବ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କରିବେ, ତେବେ ଶରଦ୍ ଫୁଲ ଲଗାଇଥିବା ଗାଈମାନେ ଚାରିପାଖେ ଘୁରିବେ।
ଏତନ୍ ମମ ମତଂ ଗୋପାଃ ସଂପ୍ରୀତ୍ଯା କ୍ରିଯତେ ଯଦି ତତଃ କୃତା ଭଵେତ୍ ପ୍ରୀତିର୍ ଗଵାମ୍ ଅଦ୍ରେସ୍ ତଥା ମମ
ଗୋପମାନେ, ଏହି ମୋ ମତ। ଯଦି ଆନନ୍ଦରେ କରିବ, ତେବେ ଗାଈ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ମୋର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନତା ହେବ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନନ୍ଦାଦ୍ଯାସ୍ ତେ ଵ୍ରଜୌକସଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୁତ୍ଫୁଲ୍ଲମୁଖା ଵିପ୍ରାଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଅଥାବ୍ରୁଵନ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଖିଲିଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ଭଲ, ଭଲ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଶୋଭନଂ ତେ ମତଂ ଵତ୍ସ ଯଦ୍ ଏତଦ୍ ଭଵତୋଦିତମ୍ ତତ୍ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଅହଂ ସର୍ଵଂ ଗିରିଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ଯତାମ୍
ବତ୍ସ, ତୁମର ମତ ଅତି ଉତ୍ତମ, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ। ମୁଁ ସବୁ କରିବି—ପାହାଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ତଥା ଚ କୃତଵନ୍ତସ୍ ତେ ଗିରିଯଜ୍ଞଂ ଵ୍ରଜୌକସଃ ଦଧିପାଯସମାଂସାଦ୍ଯୈର୍ ଦଦୁଃ ଶୈଲବଲିଂ ତତଃ
ଏଭଳି ଗୋପଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପାହାଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଦହି, ଖିର, ମାଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ବଳି ଦେଲେ।
ଦ୍ଵିଜାଂଶ୍ ଚ ଭୋଜଯାମ୍ ଆସୁଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ଗାଵଃ ଶୈଲଂ ତତଶ୍ ଚକ୍ରୁର୍ ଅର୍ଚିତାସ୍ ତଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖୁଆଇଲେ। ତାପରେ ଗାଈମାନେ ପାହାଡ଼କୁ ପୂଜି, ତାହାକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ଵୃଷଭାଶ୍ ଚାଭିନର୍ଦନ୍ତଃ ସତୋଯା ଜଲଦା ଇଵ ଗିରିମୂର୍ଧନି ଗୋଵିନ୍ଦଃ ଶୈଲୋ ଽହମ୍ ଇତି ମୂର୍ତିମାନ୍
ବୃଷଭମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବର୍ଷା ଭରା ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ପାହାଡ଼ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼।'
ବୁଭୁଜେ ଽନ୍ନଂ ବହୁଵିଧଂ ଗୋପଵର୍ଯାହୃତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ ତେନୈଵ ରୂପେଣ ଗୋପୈଃ ସହ ଗିରେଃ ଶିରଃ
କୃଷ୍ଣ, ସେଇ ରୂପରେ, ଗୋପମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋପମାନେ ଆଣିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ।
ଅଧିରୁହ୍ଯାର୍ଚଯାମ୍ ଆସ ଦ୍ଵିତୀଯାମ୍ ଆତ୍ମନସ୍ ତନୁମ୍ ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ଗୋପା ଲବ୍ଧ୍ଵା ତତୋ ଵରାନ୍ କୃତ୍ଵା ଗିରିମହଂ ଗୋଷ୍ଠଂ ନିଜମ୍ ଅଭ୍ଯାଯଯୁଃ ପୁନଃ
ସେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ନିଜର ପ୍ରଥମ ରୂପ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପକୁ ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ, ଗୋପମାନେଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ସେ ପୁଣି ନିଜ ଗୋଉଠାକୁ ଫେରିଗଲେ।
ମହେ ପ୍ରତିହତେ ଶକ୍ରୋ ଭୃଶଂ କୋପସମନ୍ଵିତଃ ସଂଵର୍ତକଂ ନାମ ଗଣଂ ତୋଯଦାନାମ୍ ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍
ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ବାଧା ପାଇବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, 'ସଂବର୍ତ୍ତକ' ନାମକ ବର୍ଷା ମେଘମାନେଠାରେ କହିଲେ।
ଭୋ ଭୋ ମେଘା ନିଶମ୍ଯୈତଦ୍ ଵଦତୋ ଵଚନଂ ମମ ଆଜ୍ଞାନନ୍ତରମ୍ ଏଵାଶୁ କ୍ରିଯତାମ୍ ଅଵିଚାରିତମ୍
ହେ ମେଘମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ମୋର ଆଦେଶ ମିଳିଲେ, ବିଚାର ନକରି ତୁରନ୍ତ କାମ କର।
ନନ୍ଦଗୋପଃ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ ଗୋପୈର୍ ଅନ୍ଯୈଃ ସହାଯଵାନ୍ କୃଷ୍ଣାଶ୍ରଯବଲାଧ୍ମାତୋ ମହଭଙ୍ଗମ୍ ଅଚୀକରତ୍
ନନ୍ଦଗୋପ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବିବେକୀ, ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ସହିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ବଡ଼ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଘଟାଇଲେ।
ଆଜୀଵୋ ଯଃ ପରଂ ତେଷାଂ ଗୋପତ୍ଵସ୍ଯ ଚ କାରଣମ୍ ତା ଗାଵୋ ଵୃଷ୍ଟିପାତେନ ପୀଡ୍ଯନ୍ତାଂ ଵଚନାନ୍ ମମ
ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋପାଳନା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏହି ଗାଁମାନେ ମୋର କଥାରେ ଭାରି ବର୍ଷାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅହମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଦ୍ରିଶୃଙ୍ଗାଭଂ ତୁଙ୍ଗମ୍ ଆରୁହ୍ଯ ଵାରଣମ୍ ସାହାଯ୍ଯଂ ଵଃ କରିଷ୍ଯାମି ଵାଯୂନାଂ ସଂଗମେନ ଚ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ହାତୀର ଦାନ୍ତ ପରି ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ତୁମେମାନେ ସହିତ ବାୟୁଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
ଇତ୍ଯ୍ ଆଜ୍ଞପ୍ତାଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ମୁମୁଚୁସ୍ ତେ ବଲାହକାଃ ଵାତଵର୍ଷଂ ମହାଭୀମମ୍ ଅଭାଵାଯ ଗଵାଂ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ଦେବତାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେଇ ମେଘମାନେ ଭୟଙ୍କର ବାତ୍ୟା ଓ ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ, ଗାଁମାନେ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ।
ତତଃ କ୍ଷଣେନ ଧରଣୀ କକୁଭୋ ଽମ୍ବରମ୍ ଏଵ ଚ ଏକଂ ଧାରାମହାସାରପୂରଣେନାଭଵଦ୍ ଦ୍ଵିଜାଃ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମହାଜନ, ପୃଥିବୀ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ଓ ଆକାଶ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଗାଵସ୍ ତୁ ତେନ ପତତା ଵର୍ଷଵାତେନ ଵେଗିନା ଧୁତାଃ ପ୍ରାଣାଞ୍ ଜହୁଃ ସର୍ଵାସ୍ ତିର୍ଯଙ୍ମୁଖଶିରୋଧରାଃ
ସେଇ ତୀବ୍ର ବର୍ଷା ଓ ବାତ୍ୟାରେ ଗାଁମାନେ ଚେତନା ହରାଇଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କୌଣସି ଦିଗକୁ ହେବାରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ।
କ୍ରୋଡେନ ଵତ୍ସାନ୍ ଆକ୍ରମ୍ଯ ତସ୍ଥୁର୍ ଅନ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ଗାଵୋ ଵିଵତ୍ସାଶ୍ ଚ କୃତା ଵାରିପୂରେଣ ଚାପରାଃ
କିଛି ଗାଁ ତାଙ୍କର ବଛାମାନେକୁ ଗୋଦେଇ ରଖିଥିଲେ, ମହାନ ଦ୍ୱିଜ; ଅନ୍ୟମାନେ ବନ୍ୟାପାଣିରେ ବଛାଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଗଲେ।
ଵତ୍ସାଶ୍ ଚ ଦୀନଵଦନାଃ ପଵନାକମ୍ପିକଂଧରାଃ ତ୍ରାହି ତ୍ରାହୀତ୍ଯ୍ ଅଲ୍ପଶବ୍ଦାଃ କୃଷ୍ଣମ୍ ଊଚୁର୍ ଇଵାର୍ତକାଃ
ବଛାମାନେ ଦୁଃଖରେ ମୁହଁ ଲୁଚାଇ, ବାତାସରେ ଗଳା କମ୍ପି, ମନେ ହେଉଛି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ 'ବଞ୍ଚାଅ, ବଞ୍ଚାଅ' ବୋଲି ମନ୍ତର ଶବ୍ଦରେ ଡାକୁଥିଲେ।
ତତସ୍ ତଦ୍ ଗୋକୁଲଂ ସର୍ଵଂ ଗୋଗୋପୀଗୋପସଂକୁଲମ୍ ଅତୀଵାର୍ତଂ ହରିର୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରାଣାଯାଚିନ୍ତଯତ୍ ତଦା
ତାପରେ, ହରି ସମସ୍ତ ଗୋକୁଳକୁ ଗାଁ, ଗୋପୀ ଓ ଗୋପମାନେ ଭିତରେ ଭରିଥିବା ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏତତ୍ କୃତଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ମହଭଙ୍ଗଵିରୋଧିନା ତଦ୍ ଏତଦ୍ ଅଖିଲଂ ଗୋଷ୍ଠଂ ତ୍ରାତଵ୍ଯମ୍ ଅଧୁନା ମଯା
ଏହା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି, ଯିଏ ଏହି ବଡ଼ ବିପଦକୁ ଆଣିଛି; ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଗୋଉଠାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ଇମମ୍ ଅଦ୍ରିମ୍ ଅହଂ ଵୀର୍ଯାଦ୍ ଉତ୍ପାଟ୍ଯୋରୁଶିଲାତଲମ୍ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ଗୋଷ୍ଠସ୍ଯ ପୃଥୁଚ୍ଛତ୍ତ୍ରମ୍ ଇଵୋପରି
ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ତାଲି ଉଠାଇ, ଗୋଉଠା ଉପରେ ବଡ଼ ଛତା ପରି ଧରି ରଖିବି।
ଇତି କୃତ୍ଵା ମତିଂ କୃଷ୍ଣୋ ଗୋଵର୍ଧନମହୀଧରମ୍ ଉତ୍ପାଟ୍ଯୈକକରେଣୈଵ ଧାରଯାମ୍ ଆସ ଲୀଲଯା
ଏଭଳି ଭାବି, କୃଷ୍ଣ ଖେଳରେ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଏକ ହାତରେ ଉଠାଇ ଧରିଲେ।
ଗୋପାଂଶ୍ ଚାହ ଜଗନ୍ନାଥଃ ସମୁତ୍ପାଟିତଭୂଧରଃ ଵିଶଧ୍ଵମ୍ ଅତ୍ର ସହିତାଃ କୃତଂ ଵର୍ଷନିଵାରଣମ୍
ପୃଥିବୀର ନାଥ, ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ଗୋପମାନେଠାରେ କହିଲେ: 'ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସ, ବର୍ଷା ବନ୍ଦ ହୋଇଛି।'