ତତଃ ଫଲାନ୍ଯ୍ ଅନେକାନି ତାଲାଗ୍ରାନ୍ ନିପତନ୍ ଖରଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପାତଯାମ୍ ଆସ ମହାଵାତୋ ଽମ୍ବୁଦାନ୍ ଇଵ
ତାଳ ଗଛର ଶିରୁ ଗଧା ତଳେ ପଡ଼ିବା ସହିତ ବହୁତ ଫଳ ଭୂମିକୁ ଝଡ଼ିପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ତିବ୍ର ପବନ ମେଘମାନେକୁ ତଳେ ଆଣେ।
ଅନ୍ଯାନ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅସ୍ଯ ଵୈ ଜ୍ଞାତୀନ୍ ଆଗତାନ୍ ଦୈତ୍ଯଗର୍ଦଭାନ୍ କୃଷ୍ଣଶ୍ ଚିକ୍ଷେପ ତାଲାଗ୍ରେ ବଲଭଦ୍ରଶ୍ ଚ ଲୀଲଯା
ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଦାନବ ଗଧାମାନେ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ, ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳଭଦ୍ର ସହଜରେ ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତାଳ ଗଛ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କ୍ଷଣେନାଲଂକୃତା ପୃଥ୍ଵୀ ପକ୍ଵୈସ୍ ତାଲଫଲୈସ୍ ତଦା ଦୈତ୍ଯଗର୍ଦଭଦେହୈଶ୍ ଚ ମୁନଯଃ ଶୁଶୁଭେ ଽଧିକମ୍
କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୂମି ରସାଳ ତାଳ ଫଳ ଓ ଦାନବ ଗଧାମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଶୋଭିତ ହେଇଗଲା, ଯାହା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଲା।
ତତୋ ଗାଵୋ ନିରାବାଧାସ୍ ତସ୍ମିଂସ୍ ତାଲଵନେ ଦ୍ଵିଜାଃ ନଵଶଷ୍ପଂ ସୁଖଂ ଚେରୁର୍ ଯତ୍ର ଭୁକ୍ତମ୍ ଅଭୂତ୍ ପୁରା
ତାଳବନରେ ଏବେ ଗାଈମାନେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ନୂତନ ଘାସ ଖାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଚରିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଏହା ନିଷିଦ୍ଧ ଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ରାସଭଦୈତେଯେ ସାନୁଜେ ଵିନିପାତିତେ ସର୍ଵଗୋପାଲଗୋପୀନାଂ ରମ୍ଯଂ ତାଲଵନଂ ବଭୌ
ସେ ଗଧା ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାଳବନ ଅତି ଶୋଭା ପାଇଲା।
ତତସ୍ ତୌ ଜାତହର୍ଷୌ ତୁ ଵସୁଦେଵସୁତାଵ୍ ଉଭୌ ଶୁଶୁଭାତେ ମହାତ୍ମାନୌ ବାଲଶୃଙ୍ଗାଵ୍ ଇଵର୍ଷଭୌ
ତାପରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିପୁରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ସେମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଯେପରି ଦୁଇଟି ନବୀନ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବଳଦ।
ଚାରଯନ୍ତୌ ଚ ଗା ଦୂରେ ଵ୍ଯାହରନ୍ତୌ ଚ ନାମଭିଃ ନିଯୋଗପାଶସ୍କନ୍ଧୌ ତୌ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତୌ
ସେମାନେ ଦୂରେ ଗାଈମାନେ ଚରାଇ, ନାମ ଡାକି ଡାକି, କନ୍ଧରେ ଚରାଇବା ଦୋରି ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅଟୁଟ ହସି ଘୁରୁଥିଲେ।
ସୁଵର୍ଣାଞ୍ଜନଚୂର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ତଦା ତୌ ଭୂଷିତାମ୍ବରୌ ମହେନ୍ଦ୍ରାଯୁଧସଂକାଶୌ ଶ୍ଵେତକୃଷ୍ଣାଵ୍ ଇଵାମ୍ବୁଦୌ
ସେମାନେ ସୁନା ଓ କଳା ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ରଙ୍ଗା ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସଦୃଶ, ଧଳା ଓ କଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଚେରତୁର୍ ଲୋକସିଦ୍ଧାଭିଃ କ୍ରୀଡାଭିର୍ ଇତରେତରମ୍ ସମସ୍ତଲୋକନାଥାନାଂ ନାଥଭୂତୌ ଭୁଵଂ ଗତୌ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକନାଥଙ୍କ ନାଥ ହୋଇ, ସିଦ୍ଧମାନେ ସହ ଖେଳ କରି କରି ଭୂମିରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ମନୁଷ୍ଯଧର୍ମାଭିରତୌ ମାନଯନ୍ତୌ ମନୁଷ୍ଯତାମ୍ ତଜ୍ଜାତିଗୁଣଯୁକ୍ତାଭିଃ କ୍ରୀଡାଭିଶ୍ ଚେରତୁର୍ ଵନମ୍
ମଣିଷ ହେବାର ଗୁଣରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ମଣିଷତ୍ୱକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ନିଜ ଜନ୍ମ ଓ ସ୍ୱଭାବକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଖେଳ କରି କରି ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଆନ୍ଦୋଲିକାଭିଶ୍ ଚ ନିଯୁଦ୍ଧୈଶ୍ ଚ ମହାବଲୌ ଵ୍ଯାଯାମଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ ତତ୍ର କ୍ଷେପଣୀଯୈସ୍ ତଥାଶ୍ମଭିଃ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଝୁଲାରେ ଚଢ଼ି, କୁସ୍ତି ଖେଳିବା ଓ ପଥର ଛାଡ଼ିବା ଭଳି ଖେଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ।
ତଲ୍ଲିପ୍ସୁର୍ ଅସୁରସ୍ ତତ୍ର ଉଭଯୋ ରମମାଣଯୋଃ ଆଜଗାମ ପ୍ରଲମ୍ବାଖ୍ଯୋ ଗୋପଵେଷତିରୋହିତଃ
ସେଠାରେ, ଦୁଇଜଣ ମିଶି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଲମ୍ବ ନାମକ ଏକ ଅସୁର ଗୋପାଳ ଭେଷ ଧରି ତାଙ୍କୁ ହରାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଲା।
ସୋ ଽଵଗାହତ ନିଃଶଙ୍କଂ ତେଷାଂ ମଧ୍ଯମମାନୁଷଃ ମାନୁଷଂ ରୂପମ୍ ଆସ୍ଥାଯ ପ୍ରଲମ୍ବୋ ଦାନଵୋତ୍ତମଃ
ସେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାନବ ରୂପ ଧରି ଭୟ ଛାଡ଼ି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତଯୋଶ୍ ଛିଦ୍ରାନ୍ତରପ୍ରେପ୍ସୁର୍ ଅତିଶୀଘ୍ରମ୍ ଅମନ୍ଯତ କୃଷ୍ଣଂ ତତୋ ରୌହିଣେଯଂ ହନ୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ମନୋରଥମ୍
ସେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସର ଦେଖି, ବହୁତ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରି ରୋହିଣୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବା ଚିନ୍ତା କଲା।
ହରିଣା କ୍ରୀଡନଂ ନାମ ବାଲକ୍ରୀଡନକଂ ତତଃ ପ୍ରକ୍ରୀଡିତାସ୍ ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଯୁଗପଦ୍ ଉତ୍ପତନ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଶିଶୁମାନେ ଖେଳୁଥିବା 'ହରିଣ କ୍ରୀଡ଼ା' ନାମକ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଦୁଇଜଣ ହୋଇ ଏକାସାଥି ଉଡ଼ିବା ଲାଗିଲେ।
ଶ୍ରୀଦାମ୍ନା ସହ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପ୍ରଲମ୍ବେନ ତଥା ବଲଃ ଗୋପାଲୈର୍ ଅପରୈଶ୍ ଚାନ୍ଯେ ଗୋପାଲାଃ ସହ ପୁପ୍ଲୁଵୁଃ
ଶ୍ରୀଦାମା ସହିତ ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଲମ୍ବ ସହିତ ବଳରାମ, ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପାଳମାନେ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଗୋପାଳଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇଜଣ ଦୁଇଜଣ ହୋଇ ଉଡ଼ିଲେ।
ଶ୍ରୀଦାମାନଂ ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଲମ୍ବଂ ରୋହିଣୀସୁତଃ ଜିତଵାନ୍ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷୀଯୈର୍ ଗୋପୈର୍ ଅନ୍ଯୈଃ ପରାଜିତାଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀଦାମାଙ୍କୁ ହରାଇଲେ, ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ପ୍ରଲମ୍ବକୁ ହରାଇଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପକ୍ଷର ଗୋପାଳମାନେ ଜିତିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ହାରିଗଲେ।
ତେ ଵାହଯନ୍ତସ୍ ତ୍ଵ୍ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଭାଣ୍ଡୀରସ୍କନ୍ଧମ୍ ଏତ୍ଯ ଵୈ ପୁନର୍ ନିଵୃତ୍ତାସ୍ ତେ ସର୍ଵେ ଯେ ଯେ ତତ୍ର ପରାଜିତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ହାରିଗଲେ ସେମାନେ ଜିତିଥିବାମାନେଙ୍କୁ ଦେହରେ ବହି ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଛାୟାକୁ ନେଇଗଲେ, ପରେ ସମସ୍ତେ ଆଉଥରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସଂକର୍ଷଣଂ ତୁ ସ୍କନ୍ଧେନ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଦାନଵଃ ନ ତସ୍ଥୌ ପ୍ରଜଗାମୈଵ ସଚନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵାରିଦଃ
ଦାନବ ତେଜରେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେହରେ ବହି ତୁରନ୍ତ ଉଠାଇ ନେଲା, ଏବଂ ରୁକିଲା ନାହିଁ, ଚାନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମେଘ ଯେପରି ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଅଶକ୍ତୋ ଵହନେ ତସ୍ଯ ସଂରମ୍ଭାଦ୍ ଦାନଵୋତ୍ତମଃ ଵଵୃଧେ ସୁମହାକାଯଃ ପ୍ରାଵୃଷୀଵ ବଲାହକଃ
ଅଧିକ ଦୂର ନେଇଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ସେ ଦାନବ ରାଗରେ ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କଲା, ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସଂକର୍ଷଣସ୍ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଗ୍ଧଶୈଲୋପମାକୃତିମ୍ ସ୍ରଗ୍ଦାମଲମ୍ବାଭରଣଂ ମୁକୁଟାଟୋପମସ୍ତକମ୍
ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଜଳିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖିଲେ, ଗଳାରେ ମାଳା, ଶରୀରରେ ଅଳଙ୍କାର, ମୁଣ୍ଡରେ ଚମକୁଥିବା ମୁକୁଟ ସହିତ ଶୋଭିତ।
ରୌଦ୍ରଂ ଶକଟଚକ୍ରାକ୍ଷଂ ପାଦନ୍ଯାସଚଲତ୍କ୍ଷିତିମ୍ ହ୍ରିଯମାଣସ୍ ତତଃ କୃଷ୍ଣମ୍ ଇଦଂ ଵଚନମ୍ ଅବ୍ରଵୀତ୍
ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଚକଡ଼ା ପରି ଆଖି, ପଦ ଦେଇ ଭୂମିକୁ କମ୍ପାଇଦେଉଥିବା, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ବଳରାମ ଧରି ନେଉଥିବାବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ:
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ହ୍ରିଯେ ତ୍ଵ୍ ଏଷ ପର୍ଵତୋଦଗ୍ରମୂର୍ତିନା କେନାପି ପଶ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ ଗୋପାଲଚ୍ଛଦ୍ମରୂପିଣା
“କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ! ଦେଖ, ଏହି ଦୈତ୍ୟ ଗୋପାଳ ଭେଷ ଧରିଛି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ରୂପ ଅଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଉଛି।”
ଯଦ୍ ଅତ୍ର ସାଂପ୍ରତଂ କାର୍ଯଂ ମଯା ମଧୁନିଷୂଦନ ତତ୍ କଥ୍ଯତାଂ ପ୍ରଯାତ୍ଯ୍ ଏଷ ଦୁରାତ୍ମାତିତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
“ହେ ମଧୁ ନାଶକ, ଏବେ ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ, କହ, କାରଣ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତଳ ଦୈତ୍ୟ ବହୁତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ମୋତେ ନେଉଛି।”
ତମ୍ ଆହ ରାମଂ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସ୍ମିତଭିନ୍ନୌଷ୍ଠସଂପୁଟଃ ମହାତ୍ମା ରୌହିଣେଯସ୍ଯ ବଲଵୀର୍ଯପ୍ରମାଣଵିତ୍
ମହାତ୍ମା ଗୋବିନ୍ଦ, ରୋହିଣୀପୁତ୍ରଙ୍କ ବଳ ଓ ପ୍ରଭାବ ଜାଣି, ହସି ଠୋଠ ଖୋଲି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ:
କିମ୍ ଅଯଂ ମାନୁଷୋ ଭାଵୋ ଵ୍ଯକ୍ତମ୍ ଏଵାଵଲମ୍ବ୍ଯତେ ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ ସର୍ଵଗୁହ୍ଯାନାଂ ଗୁହ୍ଯାଦ୍ ଗୁହ୍ଯାତ୍ମନା ତ୍ଵଯା
“ତୁମେ ଏହି ମାନବ ଭାବକୁ ସତ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛ? ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟର ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛ।
ସ୍ମରାଶେଷଜଗଦୀଶ କାରଣଂ କାରଣାଗ୍ରଜ ଆତ୍ମାନମ୍ ଏକଂ ତଦ୍ଵଚ୍ ଚ ଜଗତ୍ଯ୍ ଏକାର୍ଣଵେ ଚ ଯଃ
“ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, କାରଣମାନଙ୍କ ଆଗରୁ ଥିବା କାରଣ, ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା, ସେଇ ଜଣେ ଯିଏ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଓ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ଏକାକୀ ଅଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ମନେ ପକା।
ଭଵାନ୍ ଅହଂ ଚ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ନ୍ ଏକମ୍ ଏଵ ହି କାରଣମ୍ ଜଗତୋ ଽସ୍ଯ ଜଗତ୍ଯ୍ ଅର୍ଥେ ଭେଦେନାଵାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
“ହେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଜଗତର ଏକମାତ୍ର କାରଣ; ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛୁ, କିନ୍ତୁ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଏକ।
ତତ୍ ସ୍ମର୍ଯତାମ୍ ଅମେଯାତ୍ମଂସ୍ ତ୍ଵଯାତ୍ମା ଜହି ଦାନଵମ୍ ମାନୁଷ୍ଯମ୍ ଏଵମ୍ ଆଲମ୍ବ୍ଯ ବନ୍ଧୂନାଂ କ୍ରିଯତାଂ ହିତମ୍
ତୁମେ ତୁମର ଅପାର ସ୍ୱରୂପକୁ ମନେ ପକାଅ; ମନରେ ଥିବା ଦାନବକୁ ଜୟ କର। ମଣିଷ ଭାବକୁ ଧରି, ନିଜ ପରିବାରର ଭଲ ପାଇଁ କାମ କର।
ଇତି ସଂସ୍ମାରିତୋ ଵିପ୍ରାଃ କୃଷ୍ଣେନ ସୁମହାତ୍ମନା ଵିହସ୍ଯ ପୀଡଯାମ୍ ଆସ ପ୍ରଲମ୍ବଂ ବଲଵାନ୍ ବଲଃ
ଏଭଳି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହାନ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହସିଲେ, ଏବଂ ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଲମ୍ବକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।