ଗୁହ୍ଯଂ ସ ଜଠରଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଜଙ୍ଘାପାଦୌ ଜନାର୍ଦନଃ ଵାମନୋ ରକ୍ଷତୁ ସଦା ଭଵନ୍ତଂ ଯଃ କ୍ଷଣାଦ୍ ଅଭୂତ୍
ତୁମର ଗୁପ୍ତ ଅଂଶକୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଜଂଘା ଓ ପାଦକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଯିଏ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ବାମନ ଭାବେ ଆସିଥିଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତ୍ରିଵିକ୍ରମକ୍ରମାକ୍ରାନ୍ତତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଫୁରଦାଯୁଧଃ ଶିରସ୍ ତେ ପାତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କଣ୍ଠଂ ରକ୍ଷତୁ କେଶଵଃ
ତିନି ଲୋକ ଦଳିବା ବେଳେ ଯାହାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଗୋବିନ୍ଦ ତୁମର ମୁଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; କେଶବ ତୁମର କଣ୍ଠକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ମୁଖବାହୂ ପ୍ରବାହୂ ଚ ମନଃ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ରକ୍ଷତ୍ଵ୍ ଅଵ୍ଯାହତୈଶ୍ଵର୍ଯସ୍ ତଵ ନାରାଯଣୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ନାରାୟଣ ତୁମର ମୁହଁ, ବାହୁ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵାଂ ଦିକ୍ଷୁ ପାତୁ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଵିଦିକ୍ଷୁ ମଧୁସୂଦନଃ ହୃଷୀକେଶୋ ଽମ୍ବରେ ଭୂମୌ ରକ୍ଷତୁ ତ୍ଵାଂ ମହୀଧରଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଉପଦିଗରେ ମଧୁସୂଦନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆକାଶରେ ହୃଷୀକେଶ ଓ ଭୂମିରେ ମହୀଧର ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ନନ୍ଦଗୋପେନ ବାଲକଃ ଶାଯିତଃ ଶକଟସ୍ଯାଧୋ ବାଲପର୍ଯଙ୍କିକାତଲେ
ଏଭଳି ସୁରକ୍ଷା ପୂଜା କରି, ନନ୍ଦ ଶିଶୁକୁ ଗଡ଼ିଆଁ ତଳେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା ଛୋଟ ବିଛାନାରେ ଶୁଅଇଲେ।
ତେ ଚ ଗୋପା ମହଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂତନାଯାଃ କଲେଵରମ୍ ମୃତାଯାଃ ପରମଂ ତ୍ରାସଂ ଵିସ୍ମଯଂ ଚ ତଦା ଯଯୁଃ
ଗୋପମାନେ ପୂତନାଙ୍କ ଏତେ ବଡ଼ ମୃତ ଦେହ ଦେଖି ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ।
କଦାଚିଚ୍ ଛକଟସ୍ଯାଧଃ ଶଯାନୋ ମଧୁସୂଦନଃ ଚିକ୍ଷେପ ଚରଣାଵ୍ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସ୍ତନାର୍ଥୀ ପ୍ରରୁରୋଦ ଚ
ଏକଥର, ମଧୁସୂଦନ ଶିଶୁ ଗଡ଼ିଆଁ ତଳେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ମାଆର ଦୁଧ ଚାହିଁ ପାଦ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ରୁହିଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ।
ତସ୍ଯ ପାଦପ୍ରହାରେଣ ଶକଟଂ ପରିଵର୍ତିତମ୍ ଵିଧ୍ଵସ୍ତଭାଣ୍ଡକୁମ୍ଭଂ ତଦ୍ ଵିପରୀତଂ ପପାତ ଵୈ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଘାତରେ ଗଡ଼ିଆଁ ଉଲଟିଗଲା; ତାହାର ଭାଣ୍ଡପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଗଡ଼ିଆଁ ପଛଦିଗକୁ ପଡ଼ିଗଲା।
ତତୋ ହାହାକୃତଃ ସର୍ଵୋ ଗୋପଗୋପୀଜନୋ ଦ୍ଵିଜାଃ ଆଜଗାମ ତଦା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବାଲମ୍ ଉତ୍ତାନଶାଯିନମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଶିଶୁକୁ ପିଛେଇ ଶୋଇଥିବା ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ଗୋପାଃ କେନେତି ଜଗଦୁଃ ଶକଟଂ ପରିଵର୍ତିତମ୍ ତତ୍ରୈଵ ବାଲକାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ ବାଲେନାନେନ ପାତିତମ୍
ଗୋପମାନେ ପଚାରିଲେ, 'କିଏ ଏହି ଗଡ଼ିଆଁ ଉଲଟାଇଲା?' ସେଠାରେ ଥିବା ଶିଶୁମାନେ କହିଲେ, 'ଏହି ଶିଶୁ ଏହାକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇଛି।'
ରୁଦତା ଦୃଷ୍ଟମ୍ ଅସ୍ମାଭିଃ ପାଦଵିକ୍ଷେପତାଡିତମ୍ ଶକଟଂ ପରିଵୃତ୍ତଂ ଵୈ ନୈତଦ୍ ଅନ୍ଯସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
'ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଏ ଶିଶୁ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ପାଦ ଦେଇ ମାରିଲେ; ଗଡ଼ିଆଁ ଉଲଟିଗଲା। ଏହା ଅନ୍ୟ କାହାରୋ କାମ ନୁହେଁ।'
ତତଃ ପୁନର୍ ଅତୀଵାସନ୍ ଗୋପା ଵିସ୍ମିତଚେତସଃ ନନ୍ଦଗୋପୋ ଽପି ଜଗ୍ରାହ ବାଲମ୍ ଅତ୍ଯନ୍ତଵିସ୍ମିତଃ
ତାପରେ ପୁଣି, ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି ଚୁପ୍ଚାପ ବସିଗଲେ; ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇଲେ।
ଯଶୋଦା ଵିସ୍ମଯାରୂଢା ଭଗ୍ନଭାଣ୍ଡକପାଲକମ୍ ଶକଟଂ ଚାର୍ଚଯାମ୍ ଆସ ଦଧିପୁଷ୍ପଫଲାକ୍ଷତୈଃ
ଯଶୋଦା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମାଟିପାତ୍ର ଓ ଉଲଟିଯାଇଥିବା ଗଡ଼ିକୁ ଦହି, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଚାଉଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଗର୍ଗଶ୍ ଚ ଗୋକୁଲେ ତତ୍ର ଵସୁଦେଵପ୍ରଚୋଦିତଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ଏଵ ଗୋପାନାଂ ସଂସ୍କାରମ୍ ଅକରୋତ୍ ତଯୋଃ
ସେଠାରେ ଗୋକୁଳରେ, ବସୁଦେବଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ ଗର୍ଗ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ରଖି, ସେଇ ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କର ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚ ରାମମ୍ ଇତ୍ଯ୍ ଆହ କୃଷ୍ଣଂ ଚୈଵ ତଥାପରମ୍ ଗର୍ଗୋ ମତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାମ କୁର୍ଵନ୍ ମହାମତିଃ
ବଡ଼ ଝିଅକୁ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟକୁ କୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଗର୍ଗ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବିବେକରେ ତାଙ୍କ ନାମ ରଖିଲେ।
ଅଲ୍ପେନୈଵ ହି କାଲେନ ଵିଜ୍ଞାତୌ ତୌ ମହାବଲୌ ଘୃଷ୍ଟଜାନୁକରୌ ଵିପ୍ରା ବଭୂଵତୁର୍ ଉଭାଵ୍ ଅପି
ଅତି କମ ସମୟରେ, ଦୁଇଝିଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଖେଳରେ ଘସାଯାଇଥିବା ଗୁଡ଼ୁଆଘୁଡ଼ି ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ।
କରୀଷଭସ୍ମଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୌ ଭ୍ରମମାଣାଵ୍ ଇତସ୍ ତତଃ ନ ନିଵାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତା ଯଶୋଦା ତୌ ନ ରୋହିଣୀ
ଗୋବର ଆଗୁଣ ଲଗାଇ ଦେହ ମାଡ଼ି, ଏଠୁ ସେଠୁ ଘୁରୁଥିବା, ଯଶୋଦା କିମ୍ବା ରୋହିଣୀ ତାଙ୍କୁ ରୋକି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଗୋଵାଟମଧ୍ଯେ କ୍ରୀଡନ୍ତୌ ଵତ୍ସଵାଟଗତୌ ପୁନଃ ତଦହର୍ଜାତଗୋଵତ୍ସପୁଚ୍ଛାକର୍ଷଣତତ୍ପରୌ
ଗୋଶାଳା ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା, ସେମାନେ ପୁଣି ଛୁଆଁ ଗାଇମାନଙ୍କ ଥାନ୍ଦାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଦିନ ନୂଆ ଛୁଆଁଗାଇମାନଙ୍କ ପୁଛ ଟାଣିବାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ଯଦା ଯଶୋଦା ତୌ ବାଲାଵ୍ ଏକସ୍ଥାନଚରାଵ୍ ଉଭୌ ଶଶାକ ନୋ ଵାରଯିତୁଂ କ୍ରୀଡନ୍ତାଵ୍ ଅତିଚଞ୍ଚଲୌ
ଯେତେବେଳେ ଯଶୋଦା ଦୁଇଝିଅକୁ ଏକଠା ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଖେଳକୁ ରୋକିପାରିଥିଲେ ନାହିଁ।
ଦାମ୍ନା ବଦ୍ଧ୍ଵା ତଦା ମଧ୍ଯେ ନିବବନ୍ଧ ଉଲୂଖଲେ କୃଷ୍ଣମ୍ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣମ୍ ଆହ ଚେଦମ୍ ଅମର୍ଷିତା
ତାପରେ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଯଶୋଦା ଦୋଷ ନଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାମ ଦେଇ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଉଲୁଖଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ ଓ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଦି ଶକ୍ତୋ ଽସି ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵମ୍ ଅତିଚଞ୍ଚଲଚେଷ୍ଟିତ
“ତୁମେ ଯଦି ସକ୍ଷମ, ତେବେ ଏହି ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଚଳନା ସହିତ ଚାଲିଯା।”
ଇତ୍ଯ୍ ଉକ୍ତ୍ଵା ଚ ନିଜଂ କର୍ମ ସା ଚକାର କୁଟୁମ୍ବିନୀ ଵ୍ଯଗ୍ରାଯାମ୍ ଅଥ ତସ୍ଯାଂ ସ କର୍ଷମାଣ ଉଲୂଖଲମ୍
ଏଭଳି କହି, ଘରବୁଢ଼ି ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ କାମରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ଉଲୁଖଳକୁ ଟାଣିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯମଲାର୍ଜୁନଯୋର୍ ମଧ୍ଯେ ଜଗାମ କମଲେକ୍ଷଣଃ କର୍ଷତା ଵୃକ୍ଷଯୋର୍ ମଧ୍ଯେ ତିର୍ଯଗ୍ ଏଵମ୍ ଉଲୂଖଲମ୍
କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣ ଉଲୁଖଳକୁ ଟାଣି ଯମଳାର୍ଜୁନ ଦୁଇ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ।
ଭଗ୍ନାଵ୍ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗଶାଖାଗ୍ରୌ ତେନ ତୌ ଯମଲାର୍ଜୁନୌ ତତଃ କଟକଟାଶବ୍ଦସମାକର୍ଣନକାତରଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦୁଇ ଯମଳାର୍ଜୁନ ଗଛ ଉଚ୍ଚ ଶାଖା ସହିତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଟାଣ୍ଡା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଆଜଗାମ ଵ୍ରଜଜନୋ ଦଦୃଶେ ଚ ମହାଦ୍ରୁମୌ ଭଗ୍ନସ୍କନ୍ଧୌ ନିପାତିତୌ ଭଗ୍ନଶାଖୌ ମହୀତଲେ
ବ୍ରଜର ଲୋକମାନେ ଦୌଡ଼ିଆସି, ସେଇ ଦୁଇ ମହାଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ତାଙ୍କ ତଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା, ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଚାଲ୍ପଦନ୍ତାସ୍ଯଂ ସ୍ମିତହାସଂ ଚ ବାଲକମ୍ ତଯୋର୍ ମଧ୍ଯଗତଂ ବଦ୍ଧଂ ଦାମ୍ନା ଗାଢଂ ତଥୋଦରେ
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, କିଛି ଦାନ୍ତ ଥିବା, ହସୁଥିବା ମୁହଁର ଛୁଆଁଟି, ଦୁଇ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଦାମ ଦେଇ ଜୋରରେ ଉଡ଼େଇ ଉଡ଼େଇ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ତତଶ୍ ଚ ଦାମୋଦରତାଂ ସ ଯଯୌ ଦାମବନ୍ଧନାତ୍ ଗୋପଵୃଦ୍ଧାସ୍ ତତଃ ସର୍ଵେ ନନ୍ଦଗୋପପୁରୋଗମାଃ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦାମ ଦେଇ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବାରୁ, ସେ ଦାମୋଦର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ବୃଦ୍ଧ ଗୋପମାନେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏକଠା ହେଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଯାମ୍ ଆସୁର୍ ଉଦ୍ଵିଗ୍ନା ମହୋତ୍ପାତାତିଭୀରଵଃ ସ୍ଥାନେନେହ ନ ନଃ କାର୍ଯଂ ଵ୍ରଜାମୋ ଽନ୍ଯନ୍ ମହାଵନମ୍
ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଆଲୋଚନା କଲେ— 'ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚଳିଯିବା।'
ଉତ୍ପାତା ବହଵୋ ହ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନାଶହେତଵଃ ପୂତନାଯା ଵିନାଶଶ୍ ଚ ଶକଟସ୍ଯ ଵିପର୍ଯଯଃ
ଏଠାରେ ଅନେକ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହା ନାଶର କାରଣ; ପୂତନାର ମୃତ୍ୟୁ, ଗଡ଼ି ଉଲଟିଯିବା—
ଵିନା ଵାତାଦିଦୋଷେଣ ଦ୍ରୁମଯୋଃ ପତନଂ ତଥା ଵୃନ୍ଦାଵନମ୍ ଇତଃ ସ୍ଥାନାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଗଚ୍ଛାମ ମା ଚିରମ୍
କୌଣସି ପବନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାରଣ ଛଡ଼ା ଦୁଇ ଗଛ ପଡ଼ିଯିବା; ତେଣୁ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଚଳିଯିବା।